ບັນຫາການໃຊ້ໂຕ ຍ-ຽ

 ຜ່ານ­ມາ­ທາງ­ການ ຈະ­ສົນໃຈຄັກ­ສົນໃຈແນ່­ກັບ­ການ­ຂຽນ ສະ­ຣະ­ ໒ ຕົວ ຄື ສະ­ຣະ­ "ເອັຍະ­" ກັບສະ­ຣະ­ "ເອັຍ" 

- ແຕ່ກ່ອນ ເຂົາ­ຂຽນສະ­ຣະ­ "ເອັຍະ­" ກັບສະ­ຣະ­ "ເອັຍ" ຂຽນແບບ­ນີ້ ແຕ່­ຫຼັງ­ຫຼັງໆ­ມາໃຫ້­ຂຽນສະ­ຣະ­ "ເອັຍ" ເປັນ "ເອຍ" ສ່ວນສະ­ຣະ­ "ເອັຍະ­" ບໍ່ຄ່ອຍ­ມີການ­ຂຽນເລີຍ ຫຼັງໆ­ມາ­ປາກົດວ່າ ສະ­ຣະ­ "ເອັຍະ­" ຈະ­ຕາຍໄປ ເພາະ­ຄົນ­ຂຽນ­ ຂຽນ­ບໍເປັນ ສຽງ­ທີ່ເປັນ "ເອັຍະ­" ກໍໃຊ້ສະ­ຣະ­ "ເອັຍ" ແທນ ແຕ່­ຂຽນ "ເອຍ". 

ສະ­ຣະ­ ເອັຍະ­ ສຽງໃນ­ພາ­ສາ­ລາວມີ ເຊັ່ນ ຕີເປັຍະ­ໆ­ໆ­, ເຄັຍະ­, ເດັກນ້ອຍເອັຍະ­, ອື່ນໆ­ ດຽວນີ້­ຄົນ­ລາວລຸ້ນໃໝ່­ຂຽນ­ຄໍາເລົ່ານີ້­ບໍ່ເປັນ. 

- ໄດ້ອ່ານ­ບົດ­ຄວາມ­ຂອງ­ຂອງທ່ານໄມ້­ຈັນ(ຫົງເຫີນ ຂຸນພິທັກ), ວ່າມີການ­ສໍາມະ­ນາ ເພື່ອກຽມໃສ່­ປຶ້ມແນະ­ນໍາການ­ຂຽນໃຫ້­ຖືກ ເພິ່ນຈະ­ກໍານົດໃຫ້ ໃຊ້ ເອຍ ແລະ­ ເອຽ, (ຫຼືແນວໃດ­ກໍຕາມ ເຮົາຍັງ­ບໍ່­ທັນເຂົ້າໃຈວັດ­ຖຸປະ­ສົງ­ຂອງເພິ່ນ­ຄັກ ແຕ່ເຮົາກໍພໍເຂົ້າ ໃຈໄດ້ຈະ­ແຈ້ງວ່າ ການໃຊ້ ຽ ນີ້ ມັນ­ບໍ່ສະ­ເພາະ­ແຕ່ສະ­ຣະ­ ໒ ໂຕ ເທົ່ານັ້ນ ມັນ­ຍັງ­ມີຫຼາຍສະ­ຣະ­ ທີ່ຄວນໃຊ້­ຕົວ "ຽ" ຫ້ອຍ ຄື. 

໑. ອັອຽ, ຊອຽ, ອັຽ, ອາຽ, ອຸຽ, ອູຽ, ອຶຽ, ອືຽ, ອິຽ, ອີຽ, ໂອຽະ­, ໂອຽ, ເອັຽະ­, ເອັຽ, ອັວຽ, ອວຽ, ເອິຽ, ເອີຽ, ເອຶອຽ, ເອືອຽ, ສະ­ນັ້ນ ຫາກຈະ­ຂຽນໃຫ້­ຖືກ ແລະ­ເປັນເອກະ­ພາບ ນອກ­ຈາກເອກະ­ພາບໃນ­ການ­ຂຽນ­ຄືກັນແລ້ວ ໃນ­ອັກຂະ­ຣະ­ວິທີ ກໍຕ້ອງເອກະ­ພາບ­ກັນ­ທາງໄວຍາກອນດ້ວຍ ຫາກເຮົາຈະ­ກໍານົດ­ກົດ­ຄາ ບັງ­ຄັບ­ບັນ­ຊາໃຫ້ໃຊ້ສະ­ເພາະ­ສະ­ຣະ­ ໒ ໂຕ ຄື ສະ­ຣະ­ ເອຽະ­, ກັບ ສະ­ຣະ­ ເອຽ ເທົ່ານັ້ນ ຖືວ່າເປັນ­ກາແກ້­ບັນ­ຫາປາຍເຫດ ທີ່ບໍ່­ຖືກ­ທາງ ຊໍ້າບໍ່­ພໍຍັງເປັນ­ການສ້າງ­ບັນ­ຫາໃຫ້ໄວຍາກອນ ­ລາວອີກ.

ຫຼັກຖານໃໝ່ ຫາກເຂົ້າໃຈວ່າ “ທຳ“ ບໍ່ແມ່ນຄຳລາວ ຄຳວ່າ “ທຳລາຍ“ ຕ້ອງປ່ຽນໄປເປັນ “ເຮັດລາຍ” ອັນນີ້ກໍຕ້ອງໄດ້ຫົວຂວັນອີກ ຮ່າໆໆໆໆ

- ດັ່ງທີ່ເຮົາຮູ້ແລ້ວວ່າ ຄົນທົ່ວໄປປະຕິເສດຄຳວ່າ “ທຳ“ ບໍ່ແມ່ນພາສາລາວ, ເຮັດຈຶ່ງແມ່ນວ່າຊັ້ນ, ຜູ້ຂຽນພົບຄຳໜຶ່ງທີ່ເອົາ “ທຳ” ໄປຜະສົມຄຳອື່ນ ເປັນຄຳຜະສົມໃໝ່ອີກ ຄື “ທຳລາຍ”.

- ທຳລາຍ ເດີມຂຽນ ”ທຳຣາຍ” ແຜງອອກມາຈາກ “ທຳຮ້າຍ”.
- ທຳເປັນຄຳກຳມະ ຂະຫຍາຍ “ຣາຍ, ຮ້າຍ”
- ຫາກວ່າທຳ ບໍ່ນັບວ່າເປັນຄຳລາວ ຜູ້ຂຽນມາຄິດຫຼິ້ນໆວ່າ ອົດສາວ່າບໍ່ມັກ ທຳແລ້ວຄຳໃດ ທີ່ມີທຳໆໆກໍຕັດຖິ້ມທັງໝົດມັນຈຶ່ງຄວນ ແລ້ວສ້າງປະໂຫຍກໃໝ່ ໂດຍເອົາ “ເຮັດ” ມາແທນ ລອງອ່ານຄຳປະໂຫຍກໃໝ່ນຳ ກັນເປັນຕາຫົວຂວັນບໍ ?

- ເດີມ……………ປ່ຽນ
1. ທຳລາຍ ປ່ຽນເປັນ ເຮັດລາຍ (ຮ່າໆໆໆ ປ່ຽນເນື້ອໃນ ຄວາມໝາຍພ້ອມ) ເຮັດລາຍ ແປວ່າຜູ້ເປັນນາຍຊ່າງລາຍ ຄົນລະເລື່ອງໄປເລີຍ.
2. ທຳຮ້າຍ ປ່ຽນເປັນ ເຮັດຮ້າຍ (ອັນນີ້ຄົງຊິຕະຫຼົກ) ແຕ່ບໍ່ເປັນຫຍັງ ? ດຽວນີ້ຄົນມັກເວົ້າວ່າ ທຳລ້າຍແລ້ວ 555 ແປວ່າຫຍັງທຳລ້າຍ ຊ່ວຍແປແນ່.
3. ການກະທຳ ປ່ຽນເປັນ ການກະເຮັດ(ແມ່ນຫຍັງລະ ?) ກາຍເຮັດ ອະນຸໂລມ ເພາະໃນຄຳໂຕງໂຕຍມີໃຊ້ແຕ່ບູຮານ.
4. ທຳງານ ປ່ຽນໄປເຫິງແລ້ວວ່າ ເຮັດງານ.
5. ທຳບຸນ ປ່ຽນເປັນ ເຮັດບຸນ ອັນນີ້ບໍ່ມີບັນຫາ ພາສາປາກໃຊ້ກັນມານານ ພາສາທາງການໃຊ້ແຕ່ເຮັດບຸນ.
(ອັນນີ້ຂຽນໃຫ້ຄິດ ບໍ່ແມ່ນຂຽນໃຫ້ຜິດ)

ສີລາຈາຣືກ

ສັນນິຖານ ຖໍ້າຕິ່ງ ເຄີຍມີມະນຸດຢູ່ມາກ່ອນບໍ່ຕໍ່າກວ່າ 3000 ປີ ກ່ອນຈະກາຍມາເປັນວັດໃນພຸດທະສາສະໜາ ກ່ອນຍຸກປະຫວັດສາດ

ຖຳ້ຕິ່ງ ເປັນຖໍ້າທີ່ມິຄົນອາໄສຢູ່ບໍ່ຕໍ່າກວ່າ 3000 ປີ

——

(ສັນນິຖານໂດຍ: ພຣະອາຈານເນືອງພິລັກ ໂຊຕິທອນ)

(1)

ທີ່ຕັ້ງ

ຖໍ້າຕິ່ງ ຕັ້ງຢູ່ຝັ່ງຕາເວັນຕົກແມ່ນໍ້າຂອງ ເມືອງປາກອູ ແຂວງຫຼວງພະບາງ, ມີສອງຖໍ້າ ຄືຖໍ້າລຸ່ມ ແລະຖໍ້າລຸ່ມ ແລະຖໍ້າເທິງ, ຖໍ້າລຸ່ມຢູ່ໜ້າຜາ ແຄມຂອງ ຖໍ້າເທິງຢູ່ພູຫີນ ລັກສະນະທັງສອງຖໍ້າ ເປັນຖໍ້າຕັນ.

(2)

ລັກສະນະຂອງຖໍ້າຕິ່ງ

ຖໍ້າລຸ່ມ ເຕັມໄປດ້ວຍພຣະ ໃນຮ້ານພຣະທີ່ສ້າງຂຶ້ນດ້ວຍມືຄົນ ສິລະປະລາວ ທາງສາສນາ ລັກສະນະຖໍ້າລຸ່ມ ມີຈຸດປະສົງເປັນຫໍໄຫວ້, ສ່ວນຖໍ້າເທິງ ທາງໃນມີພຣະພຸດທະຮູບ, ຮ້ານພຣະ, ພື້ນມີການກໍ່ດ້ວຍດີຈີ່ຍົກຖືປູນ ຍົກພື້ນ ອ້ອມຮອບມີສີມາ ຄ້າຍສິມ ຜູ້ຂຽນສັນນິຖານວ່າ ເປັນສີມາ, ຢູ່ຜະໜັງຖໍ້າດ້ານໃນ ມີການແກ່ສະຫຼັກຜາເປັນຮູບສິງ(ສັງເກດຈຶ່ງເຫັນ) ໃນຜະໜັງມີຮູເຈາະຄ້າຍໆມີວັດຖຸປະສົງເປັນບ່ອນໃສ່ພຣະພຸດທະຮູບ, ດ້ານນອກທີການເຮັດຜາລວຍດລາຍລາວດັ່ງທີ່ເຫັນໃນຮູບ ອັນນີ້ແມ່ນເຮັດໃໝ່.

-

ສັນນິຖານ ຖໍ້າຕິ່ງ ວ່າເປັນສິມ ແລະວັດ

ຫຼັງຈາກພົບຫຼັກຖານສີມາ ແລະພື້ນກໍ່ສີ່ຫຼ່ຽມຈຶ່ງວັນນິຖານວ່າ ຖໍ້າເທິງແມ່ນຖໍ້າ “ສິມ” ຫາກເປັນເຊັ່ນນີ້ ບໍລິເວນຖໍ້າຕິ່ງທັງໝົດແມ່ນວັດບູຮານກ່ອນປະຫວັດສາດ ເພາະທີ່ໃດມີສິມ ທີ່ນັ້ນແມ່ນວັດ.

(ຂໍ້ຄວນລະວັງສຳລັບແມ່ອອກ ພໍ່ອອກ ເວລາໄປຖໍ້າເທິງ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ເປັນອະທິກຳ ຢ່າຂຶ້ນຢຽມພື້ນ 4 ຫຼ່ຽມນັ້ນ ຄືຢ່າເຂົ້າໄປໃນ ກາຍເສມາເຂົ້າໄປ)

(4)

ພົບຄັ້ງແຮກ

ຜູ້ຂຽນໄປຖໍ້າຕິ່ງຄັ້ງແຮກ ແລະພົບຫຼັກຖານທາງປະຫວັດສາດຖໍ້າຄາດວ່າ ມິອາຍຸເກີນ 3000 ປີ

ວັນທີ 31 ທັນວາ 1999 ພົບຫຼັກຖານ ໄດ້ໄປເຮັດຖໍ້າຕິ່ງຄັ້ງແຮກ ແລະໄດ້ພົບຫຼັກຖານດັ່ງນີ້

1. ພົບພື້ນກໍ່ດິນຈີ່ສີ່ຫຼ່ຽມ

2. ພົບເສມາ(ອ້ອມພື້ນດິນຈີ່ສີ່ຫຼ່ຽມ)

3. ພົບຮູບສະຫຼັກຫີນຜາຄ້າຍສິມ.

4. ສຳຄັນທີ່ສຸດ ໄດ້ພົບພາບແຕ້ມບູຮານ ສີແດງຢູ່ນອກຜາຖໍ້າເທິງ

5. ພົບສີລາຂຽນປະກາດ.

- ຫຼັກຖານ 5 ຢ່າງນີ້ເປັນຫຼັກຖານໃຫ້ສັນນິຖານວ່າ ຖໍ້ານີ້ເປັນວັດບູຮານ, ຫຼັກຖານທີ 1-3 ເປັນການຢັ້ງຢືນວ່າ ເປັນວັດບູຮານກ່ອນປະຫວັດສາດພຸດທະສາສະໜາ ແລະປະຫວັດສາດຊາດລາວ ສະໄໝພຣະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມວ່າ ມີພຸດທະສາສະໜາເຂົ້າມາຍັງດິນແດນລາວກ່ອນຍຸກລ້ານຊ້າງແລ້ວ ເພາະສະໄໝກ່ອນໜ້ານັ້ນ ພຣະສົງຈະຢູ່ໃນປ່າໝົດ ບໍ່ຢູ່ໃກ້ບ້ານ ໃນສະໄໝພຣະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມເຮົາຮູ້ໃນນາມວ່າ “ອະຣັນຍະວາສີ” (ພຣະປ່າ-ວັດປ່າ) ເພາະໃນສະໄໝພຣະເຈົ້າຟ້າງຸ່ມມີການນິມົນພຣະສົງມາຢູ່ໃກ້ບ້ານ ເພື່ອງ່າຍຕໍ່ການອຸປະຖຳ ແລະສັ່ງສອນຍາດໂຍມ.

- ຫຼັກຖານທີ 4 ເປັນຫຼັກຖານສຳຄັນສຸດທີ່ເຮັດໃຫ້ຮູ້ວ່າ ຖໍ້ານີ້ມີມະນຸດ(ຄົນ)ອາໄສຢູ່ມາກ່ອນ 3000 ພັນກວ່າປີ ເພາະຜູ້ຂຽນພົບພາບແຕ້ມບູຮານສີແດງ ມີຮູບຄົນ ຖືທະນູ, ຮູບສັດສີ່ຂາປະເພດງົວ ຫຼືຄວາຍ, ຮູບເຮືອ, ຮູບປາ ຍັງມີພາບອື່ນໆອີກສີຈາງໆ ຫາກມີເວລາຫຼາຍໜ້າຊິພົນຮູບອື່ນອີກ

- ພາບນີ້ ມີອາຍຸເກີນ 3000 ປິ ເໝືອນກັນກັບພາບທີ່ຜາແຕ້ມ ທີ່ອຳເພີໂຂງຈຽມ ແຂວງອຸບົນຣາຊະທານີ ຖືວ່າຢູ່ໃນຍຸກດຽວກັນ, ພາບແບບນີ້ ເປັນອັກສອນພາບ ຖືວ່າເປັນສື່ ຫຼືໜັງສືກ່ອນຈະມີໜັງສືລາຍເສັ້ນ, ທຽບວັດທະນາການສາອັກສອນສາກົນ ແມ່ນຢູ່ໃນຍຸກດຽວກັນກັບອັກສອນທົ່ວໄປທີ່ພົບໃນໂລກ

(ອັນນີ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ມະນຸດໃນດິນລາວບູຮານ ມີພັດທະນາການພ້ອມໆກັບມະນຸດທົ່ວໂລກ, ແລະເປັນສິ່ງຢັ້ງຢືນວ່າ ມະນຸດບໍ່ໄດ້ລອກລຽນແບບກັນ ພຽງແຕ່ເປັນພັດທະນາການຕາມຍຸກສະໄໝ ທາງປະຫວັດສາດ ແລະມັນສະໝອງ)

- ຫຼັກຖານທີ 5 ເປັນໝາຍປະກາດ ປິ 1932 ອາຍຸ 85 ປິ ອັນນີ້ ເຮັດໃຫ້ວິເຄາະວ່າ ຖໍ້າຕິ່ງມີຄວາມສຳຄັນຕໍ່ລາຊະສຳນັກ ລ້ານຊ້າງມານານໂດຍລາຊະປະເພນີ ຈຶ່ງໃຫ້ລາຊະສຳນັກເອົາໃຈໃສ່ອຸປະຖຳປົກປັກຮັກສາມາ ດ້ວຍກົດໝາຍ.

——

ນອກຈາກຫຼັກຖານທີ່ພົບໃນຖໍ້ານັ້ນແລ້ວ ປິ 2002-2003 ຜູ້ຂຽນໄປຖໍ້າຕິ່ງອີກຄັ້ງໜຶ່ງໄດ້ຈ້າງເຮືອໃຫ້ໄປຈອດທຽບຢູ່ກາງນໍ້າໃກ້ຜາ ເພື່ອສັງເກດຜາ ປາກົດວ່າທີ່ຜານັ້ນມີສິ່ງປະດິດ ລາຍອັກສອນສີດຳ ບໍ່ໄດ້ຖ່າຍຮູບເພາະກ້ອງນ້ອຍ ຖ່າຍບໍ່ແຈ້ງ ອັນນີ້ຕ້ອງຢູ່ໃນຍຸກລ້ານຊ້າງ ຫຼືກ່ອນປະຫວັດສາດກໍໄດ້ ຫາກສຶກສາດີໆ ອາດໄດ້ຫຼັກຖານທາງອັກສອນສາດລາວດ້ວຍ ມັນເປັນສິ່ງອັດສະຈັນ ທີ່ຄົນໃນຍຸກນັ້ນຈະໄປຂຽນອັກສອນໄວ້ໄດ້ ແມ່ນແຕ່ຄົນສະໄໝນີ້ຫາກເຮັດໄດ້ຕ້ອງໃຊ້ທຶນມະຫາສານ(ທ່ານໃດມີເວລາ ແລະໂອກາດໄປ ລອງສັງເກດເບິ່ງ)

ພາບທາງເຂົ້າຖໍ້າຕິ່ງ ຖໍ້າເທິງ

ໜ້າຜາຖໍ້າຕິ່ງ

(ພາບຖໍ້າຕິ່ງໄດ້ຈາກເຟບຸກ ຄູບາບຸນທະວີ)

ພົບແລະສັນນິຖານໂດຍ
ພອຈ.ເນືອງພິລັກ ໂຊຕິທອນ

ຈາຣືກປາກຖໍ້າ ຖໍ້າຕິ່ງ ເມືອງປາກອູ ແຂວງຫຼວງພຣະບາງ

ໝາຍປະກາດ
ເພື່ອເອົາມາຕິດໄວ້ປາກຖໍ້າຕິ່ງ ໃຫ້ຄົນທັງຫຼາຍຊາບ,
ດ້ວຍຣາຊະການ ຫໍສະໜາມຫຼວງ2ພຣະບາງ
ຫ້າມບໍ່ໃຫ້ບຸກຄົນຜູ້ໃດ ບໍ່ວ່າຊາດໃດ ພາສາໃດ ຣືຄະຮັດ(ຫັດ)ແລະນັກ
ບວດທັງຍິງຊາຍໃຫຍ່ນ້ຽ ຊຶ່ງເຂົ້າມາໃນຖໍ້ານີ້ ຫ້າມບໍ່ໃຫ້ແຕ້ມ
ຮູບຂຽນໜັງສືເອົາສີຕ່າງ2 ມາທາຖໍ້າໃຫ້ໂສໂຄກພາບໍ່ໃຫ້ງົດງາມ
-ຖ້າຜູ້ໃດຫ້າມບໍ່ຟັງ ຍັງຄືນ(ຂືນ)ທຳຈະເອົາຕົວມາຊຳລະຕັດສິນໂທດຕາມກົດໝາຍ…..(ເຈົ້າປາກອູ)
ປາກອູ ວັນທີ 30 ຊວງ 1932
———
- ພາບນີ້ ໄດ້ຈາກເພຈ ມໍຣະດົກລ້ານຊ້າງ ໂພດໂດຍ Souli sollvan ບອກວ່າຜູ້ຖ່າຍຄູບາວີ, ເປັນພາບຈາລືກຖໍ້າຕິ່ງ(ບໍ່ໄດ້ອະທິບາຍຫຍັງໄວ້ເລີຍ ອາຈານຈຶ່ງມາກ່າຍຕາມທີ່ເຫັນເທິງນັ້ນ)
- ພາບນີ້ ຜູ້ຂຽນເຫັນຄັ້ງທຳອິດ ທ້າຍປີ 1999 ຄືປະມານວັນທີ 31 ຄືປິດຽວທີ່ເຫັນສີ ລາຈາ ຣືກວັດວິຊຸນ ຂະນັ້ນອ່ານໄດ້ເນື້ອຄວາມຈະແຈ້ງ, ໄດ້ຖ່າຍຮູບໄວ້ດ້ວຍກ້ອງສະໝັກຫຼິ້ນແບບຟິມ ມາລ້າງອ່ານບໍ່ແຈ້ງ, ຕໍ່ມາກໍໄປອີກ ກໍໄດ້ຖ່າຍໄວ້ອ່ານຊື່ໆບໍ່ໄດ້ເຜີຍແຜ່ໃນການສື່ສານດອກ ເກັບໄວ້ຊື່ໆ.
- ຈາຣືກນີ້ ລົງວັນທີໄວ້ຈະແຈ້ງ ຄື ວັນທີ 30 ຊວງ 1932 ນັບອາຍຸຂອງຈາຣືກຮອດວັນນີ້ (5 ມິນາ 2014) ລວມອາຍຸໄດ້ 83 ປີ 1 ເດືອນ ກັບ 8 ວັນເຕັມ.
- ແຜ່ນສີລາຈາຣືກນີ້ ທຳດ້ວຍຫີນອ່ອນສະ ຕິດໄວ້ຖໍ້າຕິ່ງເທິງ ເຊິ່ງອາຈານກຳນົດຊື່ວ່າ (ຖໍ້າສິມ) ເພາະໃນຖໍ້ານັ້ນມີເສມາສິມ, ແຜ່ນສີລາຈາຣືກນີ້ ປິດໄວ້ໃກ້ທາງອອກດ້ານຂວາມື ຝາຜະໜັງຂອງຖໍ້າສູງພຽງຕາຄົນອ່ານ ເຫັນຕອນປີ 1999 ສະພາບຍັງບໍ່ທັນ ແປງ ຈຶ່ງເຫັນອັກສອນຄົນ ແຕ່ໃນຮູບນີ້ປະກົດວ່າເຫັນເອົາປູນມາໂບກ ແຕ່ເບິ່ງແລ້ວ ຄຶເຮັດບໍ່ຖືກຕາມຫຼັກວິຊາການ ເຮົາເອົາປູນມາທາທັບໂລດ ຄວນຈະລະມັດລະວັງໃນການສ້ອມແປງ ວັດຖຸບູນເພື່ອຄົງໄວ້ເຊິ່ງຫຼັກຖານທີ່ສົມບູນ.

- ສິ່ງທີ່ໄດ້ຄວາມຮູ້ທາງອັກສອນ ແລະປະຫວັດສາດ ຄື:
1. ດ້ານປະຫວັດສາດການປົກຄອງ.
- “ຫໍສະໜາມຫຼວງ2ພຣະບາງ” ໝາຍເຖິງ ຫໍສະພາຣາຊະມົນຕຣີ (ບໍ່ແມ່ນຫໍສະພາ ເນື່ອງຈາກສະພາຣາສດອນລາວ ຍັງບໍ່ທັນເກີດຂຶ້ນ) ແຕ່ທີ່ຫຼວງພຣະບາງ ມີຫໍສະໜາມຫຼວງ ອັນເປັນອົງກອນນິຕິບັນຍັດສູງສຸດຂອງລາວ, ໃນລະບອບຣາຊະອານາຈັກ.
- ການທີ່ການປົກຄອງລາວ ມີຫໍສະໜາມຫຼວງ ອັນເປັນອົງກອນນິຕິບັນຍັດນີ້ ເຮັດໃຫ້ເຮົາ ເຫັນວ່າໃນລະບົບອາຈາຈັກລາວ(ລ້ານຊ້າງຮົ່ມຂາວ) ປົກຄອງກັນແບບ ຣາຊາທິປະໄຕ ບໍ່ແມ່ນຣະບອບສົມບູນຍາຣາຊາສິດທິຣາດ.
- ກ່ອນປີ 1945 ກ່ອນລາວຈະໄດ້ເອກະຣາດ ຈາກຝຣັ່ງນັ້ນ ສູນກາງການປົກຄອງລາວຢູ່ນັ້ນ ຢູ່ຫຼວງພຣະບາງ(ລາວສະໄໝນັ້ນ ການປົກຄອງຍັງບໍ່ຈະແຈ້ງອຳນາດຂອງຫຼວງພຣະບາງ ແມ່ນເປັນເມືອງອາຣັກຂາຂອງຝຣັ່ງເສດ ສ່ວນຢູ່ວຽງຈັນຂະນະດຽວກັນແມ່ນພາຍໃຕ້ການປົກຄອງຂອງຝຣັ່ງ, ສ່ວນຈຳປາສັກ ກໍພາຍໃຕ້ຝຣັ່ງ ແລະເຈົ້າຄອງນະຄອນຈຳປາສັກ ທີ່ຍັງຂຶ້ນກັບສຍາມທາງດິນແດນຕາເວັນຕົກ)
- ໃນທ້າຍປະກາດ ມີຄຳວ່າ “ກົດໝາຍ” ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ລາວມີການອອກກົດໝາຍ ປົກຄອງອານາຈັກ ອັນມີຫໍສະໜາມຫຼວງເປັນຜູ້ອອກກົດໝາຍ.
2. ດ້ານອັກສອນ.
(ເຮົາຈະເຫັນຄວາມສົມບູນຂອງອັກສອນລາວ ມີຄົບທັງອັກສອນ, ສະຣະ, ວັນນະຍຸດ ແລະຕົວ ເລກລາວທີ່ສົມບູຍ)
3. ດ້ານພາສາ,
- ມີການໃຊ້ພາສາທີ່ທັນສະໄໝ.
- ຄຳເວົ້າ ທີ່ຄວນແກ່ການສຶກສາ ແລະເຄົ້າໃຈ ຄື ຄຳວ່າ.
1. ກົດໝາຍ(ເປັນພາສາທັນສະໄໝ)
2. ຊາບ(ຄຳເວົ້າລາວມາແຕ່ບູຮານ)
3. ດ້ວຍ.(ໂດຍ, ອັນ, ຕາມ, ພ້ອມ, ຕະຫຼອດ, ກັບ, ນຳ) ລ້ວນແຕ່ແມ່ນພາສາລາວບູຮານ.
4. ສະໜາມ(ສນາມ)
5. ໂສໂຄກ(ພາສາລາວແທ້) ສົກກະປົກ, ບໍ່ສວຍງາມ, ເປຶ້ອນ.
6. ຊຳລະ(ຊຳຮະ) ຊະລ້າງ, ລ້າງໂທດ.(ຊຳຮະໂທດ)
7. ຜູ້ ໃຊ້ໄມ້ໂທ ບໍ່ແມ່ນໃຊ້ໄມ້ ເອກ ຜູ່ ເໝືອນທີ່ບາງຄົນເຂົ້າໃຈໃນປັດຈຸບັນນີ້.(ເບິ່ງແຖວທີ 4 ໃນ ຈາຣືກ)
8. ໃນສະໄໝນີ້ ມີການໃຊ້ໂຕ ຣື ແທນ ຫຼື ຫຣື(ເບິ່ງແຖວທີ 4 ໃນ ຈາຣືກ)
9. ທຳ (ມາຈາກ ກຳທຳ ແຕ່ເມື່ອປະສົມຄຳອື່ນ ກໍຕັກ ກະອອກ) ທຳ ຫຼືກະທຳ ໃນທີ່ນີ້ ກົງກັບຄຳວ່າ ເຮັດ, ສະນັ້ນທັງ ເຮັດ ທັງທຳ ທັງກະທຳ ລ້ວນແຕ່ແມ່ນຄຳລາວ.
10. ຊຶ່ງ ມິຄວາມໝາຍເໝືອນກັບ ເຊິ່ງ ສະນັ້ນ ຊຶ່ງ ແລະເຊິ່ງລາວເຮົາເວົ້າມານານແລ້ວ.

ເບິ່ງຮູບໂຕ “ສ” ບູຮານ ສີລາຈາຣືກວັດແສນ ເມືອງຊະນະຄາມ

ເບິ່ງຮູບໂຕ “ສ” ບູຮານ ສີລາຈາຣືກວັດແສນ ເມືອງຊະນະຄາມ (ຊຽງຄານເດີມ ປັດຈຸບັນເມືອງຊຽງຄານ ຢູ່ຝັ່ງໄທຍ ຂຶ້ນກັບແຂວງເລີຍ ກົງກັບເມືອງຊະນະຄາມປັດຈຸບັນ, ສ່ວນເມືອງຊະນະຄາມ ປັດຈຸບັນເມື່ອກ່ອນ ເປັນຕົວເມືອງຊຽງຄານມາແຕ່ເດີມ ປະກົດໃນສີລາຈາຣືກແຕ່ສະໄໝພຣະເຈົ້າໄຊຈັກກະພັດແຜ່ນແຜ້ວ ຈຸນລະສັກກາດ 958 ເຊິ່ງພຣະອົງເຄີຍສະເດັດໜີໄພສົງຄາມຈາກນະຄອນຊຽງທອງມາຍັງຊຽງຄານທີ່ນີ້ ແລະສ້າງວັດ ແລະປູລະນະວັດທັງສອງຟາກຝັ່ງນັ້ນ, ເມືອງຊຽງຄານປັດຈຸບັນນັ້ນ ໃນເມື່ອກ່ອນ ຮຽກວ່າທ່ານາຈັນ ຄືເປັນນາຫຼວງຂອງເມືອງຊຽງຄານ ເມື່ອສຍາມໄດ້ດິນແດນຝຣັ່ງຂວາ ຕາມສົນທິສັນຍາຝຣັ່ງສຍາມແລ້ວ ກໍມີອະນຸສັນຍາເພີ່ມເຕີມ ຫຼັງຈາກມີກໍລະນີພິພາດຕາມແນວຊາຍແດນລະຫວ່າງສຍາມ-ຝຣັ່ງ ຄືໃຫ້ທັງສອງຝ່າຍຍ້າຍຕົວເມືອງອອກໄປຈາກແມ່ນໍ້າຂອງ ຝ່າຍລະ 25 ກິໂລແມັດ ສຍາມຈຶ່ງໄປຕັ້ງເມືອງທີ່ເມືອງເລີຍ ປັດຈຸບັນ ຕໍ່ມາເມື່ອອະນຸສັນຍາສິ້ນສຸດລົງ ສຍາມໄດ້ຕັ້ງ ບ້ານທ່ານາຈັນ 
- ເປັນເມືອງຊຽງຄານ, ສ່ວນເມືອງຊຽງຄານເດີມ ທາງຝ່າຍລາວກໍຕັ້ງເປັນເມືອງ ຄືນ ແຕ່ບໍ່ພົບຫຼັກຖານວ່າປີໃດ ຊື່ວ່າເມືອງຊະນະຄາມ ອາດໝາຍເຖິງເມືອງທີ່ຊະນະສົງຄາມກະບໍ່ຮູ້)

ຄວາມເປັນມາຂອງສີລາຈາລືກ ເທົ່າທີ່ຮູ້ ແລະມີສ່ວນກ່ຽວຂ້ອງ.
- ສີລາ­ຈາ­ລືກ­ຫຼັກ­ນີ້ ແມ່ນ­ຢູ່­ຕໍ່ໜ້າ­ສິມ­ວັດແສນ ເມືອງຊະ­ນະ­ຄາມ ແຂວງ­ວຽງ­ຈັນ ແລະ­ຜູ້ ຕັ້ງກະ­ແມ່ນ­ອາ­ຈານເອງ, ຄາວໄປທອດກະ­ຖິນທີ່­ວັດ­ນັ້ນ ກ່ອນໜ້ານັ້ນ­ຖິ້ມໄວ້ເດີ່ນ­ວັດ­ນັ້ນເອງ ເຂົາເອົາມາແຕ່­ວັດຮ້າງ ບ່ອນໜ້າໂຮງ­ຮຽນໃກ້ຫ້ອງ­ການເມືອງແຕ່ກ່ອນ­ປົດປ່ອຍ­ພຸ້ນ ເມື່ອອາ ຈານເຫັນ ກໍເວົ້າກັບເຖົ້າແກ່ແນວໂຮມວ່າ ມັນ­ມີອັກ­ສອນ­ຢູ່ ແລະ­ຮູບພ້ອມຢ້ານ­ມີຄົນ­ມາ­ລັກເອົາ ຈຶ່ງ­ຂໍອອກເງິນ­ຊື້­ຊີມັງ ທັງຈະກໍ່ຕັ້ງສີລາເອງໂລດ, ຕອນນັ້ນ­ທາງໄທກໍມາ­ທອດຜ້າກະ­ຖິນ­ນໍາ ກໍມີ ທ່ານ ສ.ສີວະ­ລັກເປັນຫົວໜ້າ ເຂົາມາ­ຕ່າງ­ຫາກ ເຫັນ­ອາ­ຈານ­ອອກເງິນ ເຂົາກະ­ອອກຊ່ວຍ ອາຈານເລີຍ­ບໍ່ໄດ້ເສັຍຄ່າຊີມັງຊໍ້າ ເອົາເງິນ­ນັ້ນໄປທານກະ­ຖິນ ແລະ­ສ້າງ­ສາ­ລາ­ຊ່ວຍເພິ່ນ ໄດ້ອະ­ນິສົງ 3 ຢ່າງໄປເລີຍ.

- ໃນສີລາຈາລືກນັ້ນ ເຮົາເຫັນວົງເລກລືກ ຈະແຈ້ງ ໂຕເລກນັ້ນບອກວັນ ເດືອນ ປີ ເວລາ ນາທີ ຄື ເລກລືກ.
- ເຫັນຮູບເຮືອພະຍານາກ(ມີຄວາມໝາຍທາງການຕີຄວາມທັງນັ້ນ ແຕ່ຈະບໍ່ອະທິບາຍໃນທີ່ນີ້.
- ບາດນີ້ເຮົາມາເບິ່ງໂຕເລກທີ່ປາກົດໃນສີລາຈາລືກ ຄື 985 ໄນ(ໃນ)ປີຮວາຍສັນ(ເບິ່ງໂຕ ສ ທີ່ສັນນັ້ນລະ ມີຮູບເປັນເຊັ່ນໃດ ?)

ບາດນີ້ມາເບິ່ງຮູບໂຕ ສ ໃນໜັງສືບູຮານໃນສີລາຈາລືກນີ້:
- ໃຫ້ສັງເກດໂຕ ສ ເມື່ອເຮົາເບິ່ງໂຕໜັງສືແລ້ວ ເຫັນວ່າມັນຕ່າງຈາກໂຕໜັງສືທີ່ເຮົາລຶ້ງຕາໃນ ແມ່ພິມມາເຫິງນານ ຢ່າຟ້າວຕິວ່າໜັງສືນັ້ນບໍ່ແມ່ນໜັງສືລາວເດັດຂາດ, ຄັນຄິດແບບນັ້ນ ແມ່ນຄິດຜິດ ແນ່ນອນ ຫາກວ່າທັງໝົດຂຽນດ້ວຍອັກສອນລາວ ແລະບັນທຶກພາສາລາວລ້ວນ ແນ່ນອນມັນ ຕ້ອງແມ່ນອັກສອນລາວໂລດ ຢ່າວ່າເປັນອັກສອນອື່ນ.

- ເພື່ອສ້າງແນວຄິດທີ່ຖືກຕ້ອງ ໃຫ້ສັງເກດຈັ່ງຊີ້.
1. ໃຫ້ທ່ານສັງເກດອັກສອນລາຍມືຂຽນຂອງທ່ານເອງ ກັບລາຍຂຽນຂອງພໍ່-ແມ່-ພີ່ນ້ອງຂອງ ທ່ານ ແລ້ວໄປທຽບຄຽງກັບອັກສອນທີ່ໝູ່ກອງທ່ານທີ່ຮຽນໜັງສືຫ້ອງດຽວກັນ ຄືກັນບໍ ?

2. ໃຫ້ທ່ານ ເອົາໜັງສືລາຍມື ຂອງທ່ານ ຫຼືຂອງຄົນອື່ນໃນຍຸກຂອງທ່ານໃນຂໍ້ 1 ນັ້ນໄປສົມທຽບ ກັບຮູບອັກສອນ ຂອງຄົນໃນຍຸກຫຼັງປົດປ່ອຍ, ກ່ອນປົດປ່ອຍ, ຍຸກກ່ອນນັ້ນອີກ ຫຼືໃນສີລາຈາຣືກ ຕ່າງໆ.

- ໃຫ້ສັງເກດແຕ່ຮູບອັກສອນເທົ່ານັ້ນ ຢ່າທັນຟ້າວສັງເກດອັກຂະຫຼະວິທີ ແລະພາສາທີ່ບັນທຶກ ທ່ານຈະເຫັນວ່າອັກສອນແຕ່ລະໂຕ ທີ່ທ່ານເຫັນ ບໍ່ມີຄວາມເໝືອນກັນຈັກໂຕ ເພາະຫຍັງ ເພາະລາຍມືຂອງແຕ່ລະຄົນບໍ່ຄືກັນ ບໍ່ວ່າແຕ່ຄົນໃນຍຸກກ່ອນໜ້າເຮົາແມ່ນແຕ່ຄົນຍຸກດຽວກັນ ຮຽນນຳກັນ ພໍ່ແມ່ພີ່ນ້ອງສາຍອຸທອນດຽວກັນການຂຽນໜັງສືຍັງຕ່າງຮູບກັນໄປຕາມເອກະລັກ ຂອງໃຜມັນ ແຕ່ວ່າໜັງສືນັ້ນ ມັນເປັນອັນດຽວກັນ ເຖິງຕ່າງຮູບເຮົາກໍອ່ານໄດ້ເພາະມັນພາສາ ແລະອັກສອນລາວ.

- ທີ່ສຳຄັນຢ່າງໄປຕິດນຳໂຕອັກສອນ ໃນເມື່ອເຮົາຮູ້ຄວາມປ່ຽນແປງ ແລະພັດທະນາການຂອງ ມັນແລ້ວ ສິ່ງທີ່ຄົນຕິດ ແລະເອົາໃຈໃສ່ ເມື່ອເຮົາຕ້ອງອ່ານໜັງສື ເຮົາຕິດໃນໂຕເນື້ອໃນຂອງຄວາມ ເວົ້າ ທີ່ສື່ອອກມາພຸ້ນ ໂຕນັ້ນລະ ຄືຄວາມຮູ້ ແລະປັນຍາທີ່ເຮົາຄວນຢຶດຕິດ.

ພາສາຊອດກະຈາເປັນແບບໃດ ? (ເບິ່ງພາສາໃນພຣະລັກ-ພຣະລາມ)

ໜັງ­ສື­ພຣະ­ລັກ-ພຣະ­ລາມ ຫຼື­ພຣະ­ລາມ­ຊາ­ດົກ ພາກ­ໜຶ່ງ ຮຽບ­ຮຽງ­ໂດຍ : ດ­ຣ. ສັຈຈະ­ດາ­ນັນ­ຕະ­ ສະ­ຫາຍ ພິມ­ປີ ໑໙໗໓ ຂ້າພະ­ເຈົ້າຈະ­ກ່າຍເອົາເນື້ອ­ໃນ ແລະ­ອັກ­ສອນ­ທີ່­ໃຊ້ ໃນ­ໜ້າ­ທີ ໓໓ ທຸກໆ­­ໂຕ ມາ­ແລ້ວ­ຈຶ່ງ­ຈະ­ມາອະ­ທິບາຍ ເລື່ອງ­ລາວ­ທີ່ວ່າພາສາຊອດກະ­ຈາ­ນັ້ນ, ຄວາມ­ນີ້­ພາສາຊອດກະ­ຈາ ຄວາມເປັນ­ພາລາວ­ນີ້­ພາສາລາວ ຄວາມ­ນີ້­ພາສາ­ໄທຍ໌ ຫາກເຮົາ­ມົວ­ແຕ່ວ່າ­ດັ່ງ­ນີ້­ຢູ່ ແລະ­­ໃຜ­ຢືນ­ຢູ່­ຈຸດ­ໃດ­ກໍວ່າຂອງ­ຕົນ­ຖືກ ແລ້ວ­ກໍວ່າຂອງ­ຄົນ­ອື່ນ­ຜິດ ໃນ­ທີ່­ສຸດ­ກໍວ່າຫາ­ວ່າ ທ່ານເອົາ­ນໍາ­ໄທຍ໌ ຂ້ອຍ­ນີ້­ໃຊ້­ພາສາລາວ­ຖືກ ທ່ານ­ໃຊ້­ຜິດ ຖຽງ­ກັນ­ໄປ­ກັນມາ ໃນ­ທີ່­ສຸດ­ຜິດ­ນໍາ­ກັນ­ທັງ­ສອງ ຜົນ­ໄດ້­ຮັບ­ຄື­ຊາດ.
----------------------------
- ຢ່າງ­ໃດ ຜູ້­ຂຽນ ຈະ­ບໍ່­ຢືນການ­ວ່າ­ວ່າ­ຄົນ­ນັ້ນ­ໃຊ້­ພາສາຊອດກະ­ຈາ ແລະ­ຄົນ­ນີ້ເວົ້າ­ຜິດ ຄົນ­ນັ້ນ­ຂຽນ­ຜິດ, ຄົນ­ນັ້ນເວົ້າ­ຖືກ ຄົນ­ນີ້ເວົ້າ­ຖືກ ເພາະ­ຜູ້­ຂຽນ­ຍັງ­ຢືນການ­ຢູ່ວ່າ ຄວາມເວົ້າຂອງ­ຄົນ­ລາວ­ທຸກ­ຄວາມ ແລະ­ສໍານຽງ­ສຽງເວົ້າຂອງ­ລາວ­ທຸກ­ທ້ອງ­ຖິ່ນ­ລ້ວນ­ແຕ່ເປັນ­ພາສາລາວ (ເວັ້ນເສັຍ­ແຕ່ອອກ­ສໍານຽງ­ໄທຍ໌ ກຸງເທບເທົ່າ­ນັ້ນ ຈຶ່ງ­ຖືວ່າ­ຄົນ­ນັ້ນເວົ້າ­ໄທຍ໌­ແນ່ນອນ ແຕ່ການ­ໃຊ້­ຄໍາ­ແບບ­ໄທຍ໌(­ໃນ­ພາສາລາວ­ພື້ນ­ຖານ­ທົ່ວ­ໄປ ບໍ່­ຈັດ­ວ່າເປັນການເວົ້າພາສາ­ໄທຍ໌ ການເວົ້າພາສາ­ໄທຍ໌ ໃນ­ຄວາມ­ໝາຍ­ນີ້ ຄື­ຄົນ­ທີອອກ­ສຽງ­ຕົນ­ຄ້າຍ­ໄທຍ໌(ສໍານຽງ­ຈຶ່ງ­ວ່າ­ຄົນ­ນັ້ນເວົ້າ­ໄທຍ໌ ໂດຍເພາະ­ຄົນ­ທີ່ເວົ້າ­ສໍານຽງ­ກຸງເທບ) ຫາກ­ສໍານຽງ­ອື່ນ ລ້ວນ­ແຕ່­ໃຊ້­ພາລາວ­ທັງ­ນັ້ນ ເຊັ່ນ­ສໍານຽງ ທ້ອງ­ຖິ່ນ­ຊໍາເໜືອ­ກຸ່ມ­ໜຶ່ງ­ວ່າ "ມິ" ແປ­ວ່າ­ບໍ່ມີ, ອັນ­ນີ້ກໍ­ແມ່ນ­ຄວາມ­ລາວ­ໃນ­ທ້ອງ­ຖິ່ນ, "ມິ­ໄຫຼ້ (ອອກ­ສຽງ­ຄ້າຍ ດ)"(ມິ­ໄດ້) ແປ­ວ່າ­ບໍ່­ໄດ້.
-----------------------------
ເນື້ອ­ໃນ ໜັງ­ສື­ພຣະ­ລັກ-ພຣະ­ລາມ ໜ້າ ໓໓
-----------------------------
ນ້ໍາ­ນົມນາງກວນນາຫຼວງ­ຜູ້ເປັນ­ແມ່ນັ້ນ­ແລເມື່ອ­ນັ້ນ­ຂາ­ທັງ­ສອງ­ຜົວເມັຽຈິ່ງ(໑໘)
ພ້ອມ­ກັນຂານຄໍາພຣະ­ຍາ­ອິນ­ວ່າ ເຈົ້າ­ກູມັກ­ໄຄ່ຢາກ­ໄດ້ກໍຈົ່ງເອົາ ກໍຂ້າເທີ້ນ ເຜືອ­ກໍ
ພ້ອມ­ກັນ­ໃຫ້ອະ­ນຸຍາດ­ແກ່ເຈົ້າ­ກູ­ແລ້ວ­ແລ ຄັນ­ວ່າຂາ­ທັງ­ສອງເຖົ້າ­ຜົວເມັຽ­ໃຫ້ອະ­ນຸຍາດ
­ແລ້ວ ພຣະ­ຍາ­ອິນ­ກໍມີ­ໃຈ­ອັນຊົມ­ຊື່ນດີມາກ­ນັກ ແລ້ວ­ຂາ­ທັງ­ສອງເຖົ້າ­ກໍອຸ້ມ
ເອົາ­ທ້າວ­ລຸລ­ລຸມາຈຸບ­ຊົມ­ດົມ­ຂ­ມ່ອມ­ແລ້ວ­ກ່າວ­ວ່າ ຕາຕະ­ ດູຣາ­ທ້າວ­ລຸລ­ລຸ
ສາຍ­ໃຈ­ລູກ­ຮັກ­ແກ່ເຜືອ­ທັງ­ສອງ­ພໍ່­ແມ່ ບັດ­ນີ້­ພຣະ­ຍາ­ອິນ­ກໍຈັກເອົາເຈົ້າເມືອເມືອງ
­ແຖນ ພັດ­ພາກ­ຈາກ­ພໍ່­ແມ່ນ­ທັງ­ສອງ­ໃນ­ວັນ­ນີ້­ແລນາ ຄັນ­ວ່າເ​ຈົ້າ­ລົງມາເກີດ­ໃນ
ເມືອງ­ອິນ­ທະ­ປະ­ຖານະ­ຄອນ­ທີ່ນີ້ ເຈົ້າ­ຈົ່ງມາເກີດ­ກັບດອມເຜືອ­ພໍ່­ແມ່ນ­ທັງ­ສອງ­ນີ້
ເທີ້ນ ເມື່ອ­ນັ້ນ­ທ້າວ­ລຸລ­ລຸ­ໄດ້ຍິນ­ຄໍາ­ພໍ່­ແມ່­ທັງ­ສອງ ກ່າວເຊິ່ງ­ຕົນສັນ­ນີ້ ເຈົ້າ­ກໍ
ຮ້ອງ­ໃຫ້ ມີ­ໜ້າ­ອັນເຕັມ­ໄປ­ດ້ວຍ­ນ້ໍາຕາຕາມ­ພາສາເດັກ­ນ້ອຍ­ແລ້ວເຈົ້າຈິ່ງ­ກ່າວ
ວ່າ­ຂ້າ­ແຕ່­ພໍ່­ແມ່ນເປັນເຈົ້າ ຜູ້­ຂ້າເກີດມາ­ໃນ­ຊາດ­ອັນ­ນີ້ ກໍເປັນ­ທຸກ­ແທນ­ພໍ່­ແມ່ເປັນ
ເຈົ້າມາກ­ນັກ. ເຫດ­ວ່າ­ບໍ່ມີ­ຕີນ­ແລະ­ມືອັນຈັກຢ່າງ­ໄປມາ ເໝືອນ­ທ່ານ­ທັງ­ຫຼາຍ
­ໄດ້­ຂໍ­ໃຫ້­ພໍ່­ແມ່­ທັງ­ສອງ­ໃຫ້ອະ­ນຸຍາດ­ແກ່­ຜູ້­ຂ້າ ຢ່າ­ໃຫ້ (໑໙) ເປັນບາບເປັນ­ກໍາ ແດ່ກໍ
ຂ້າເທີ້ນ ໃນເມື່ອ­ຜູ້­ຂ້າ­ໄດ້­ລົງມາເກີດ­ໃນ­ຊາດ­ໜ້າ­ນີ້ ກໍ­ໃຫ້­ຜູ້­ຂ້າ­ມີອິດ­ທິ­ຣິດ­ທີ­ແລະ­ຮູບ
­ໂສມອັນງາມ­ແດ່ເທີ້ນ ອັນ­ນຶ່ງ­ໃນເມື່ອ­ຜູ້­ຂ້າ­ລົງມາເກີດ­ໃນ­ຊາດ­ອັນ­ໜ້າ­ນີ້ກໍດີ ລອນ
ວ່າບໍ່­ໄດ້ເກີດ­ໃນ­ທ້ອງ­ແມ່­ແລ້ວ­ແລ ໄປເກີດ­ໃນ­ທີ່ອື່ນ­ທີ່­ໄກ­ກໍບໍ່­ຮູ້­ໄດ້­ແລ ເຫດ­ວ່າ­ຜູ້
ຂ້າ­ຂຶ້ນເມືອເມືອງ­ແຖນ­ແລ້ວ ຝູງ­ໝູ່­ຊາວ­ຜີ­ແຖນ­ທັງ­ຫຼາຍ ກໍຈັກ­ຫຼໍ່­ລ້ຽງ
ຂ­ວັນ­ແຫ່ງ­ຜູ້­ຂ້າ­ແລ້ວ ດັ່ງ­ນີ້­ຜູ້­ຂ້າກໍຈັກມີ­ໃຈ­ອັນຫຼົງ­ລືມເສັຍບໍ່­ຮູ້­ຈັກ­ຍັງ­ຊາດ­ອັນເກົ່າ­ໄດ້
­ແລ ວ່າ­ດັ່ງ­ນັ້ນ­ສ່ວນ­ອັນ­ວ່າ­ຖ້ອຍ­ຄໍາພຣະ­ຍາ­ອິນ ລົງມາຖາມ­ທ້າວ­ລຸລ­ລຸກັບ­ທັງ
ພຣະ­ຍາ­ອິນ­ວ່າ ຈັກເອົາ­ທ້າວ­ລຸລ­ລຸໜີເມືອເມືອງ­ຟ້າເມືອງ­ແຖນ­ນັ້ນ ກໍລື­ຊາຜາ
ກົດ­ໄປເຖິງ­ພຣະ­ຍາ­ວິ­ຣຸລຫະ­ ອັນເປັນເຈົ້າເມືອງ­ອິນ­ທະ­ປະ­ຖານະ­ຄອນ­ຫັ້ນ­ແລ ຄັນ
ວ່າພຣະ­ຍາ­ວິ­ຣຸລຫະ­­ໄດ້­ຮູ້­ແຈ້ງ­ແລ້ວ ພຣະ­ຍາ­ຈິ່ງ­ທັນເສນາອາມາດມາ­ຊຸມ­ນຸມ
ກັນ­ໃນ­ຜາສາດ­ແຫ່ງ­ຕົນ­ແລ້ວ ພຣະ­ຍາ­ຈິ່ງ­ຖາມເສນາອາມາດ­ທັງ­ຫຼາຍ­ວ່າ ດູຣາ
ທ່ານ­ທັງ­ຫຼາຍ ສ່ວນ­ດັ່ງ­ທ້າວ­ລຸລ­ລຸຜູ້ນີ້ມັນ­ກໍມາເກີດ­ໃນກວນນາຫຼວງ ອັນເປັນ
ຂຸນເປັນນາຍ ເຮັດ­ໄຮ່ນາ(໒໐) ໃຫ້­ໄດ້ເຂົ້າ­ໃສ່ເຫຼັ້ມ­ສາງ­ແຫ່ງເຮົາ­ສັນ­ນີ້ ເໝືອນ­ດັ່ງ (ຈົບ­ໜ້າ ໓໓)
(ຂຽນ­ກ່າຍອອກມ­ຈາກ­ໜັງ­ສື­ພຣະ­ລັກ-ພຣະ­ລາມ ຄໍາ­ຕໍ່­ຄໍາ-ຮູບ­ຕໍ່­ຮູບ)
--------
ໝາຍເຫດ : "ກວນ" ເດີມ­ອາດ­ຂຽນເປັນ "ກ­ວານ" ແຕ່­ໃນ­ໜັງ­ສືນີ້­ຂຽນ "ກວນ" ກໍຂຽນ­ໄປ­ນໍາເພີ່ນ­ກ່ອນ.
-------------------------
­ໃນ­ໜັງ­ສື­ພຣະ­ລັກ-ພຣະ­ລາມ­ພຽງ­ໜ້າດຽວ ເຮົາ­ຍັງ­ພົບການ­ໃຊ້­ພາສາ­ທີ່­ແຕກ­ຕ່າງ­ຈາກ­ຍຸກເຮົາ­ໄປຫຼາຍເຖິງ­ຂະ­ໜາດ­ນີ້, ອັນ­ນີ້ເຮົາຈະ­ວ່າ ບັນ­ພະ­ບູຣຸດເຮົາ­ນັ້ນ ­ໃຊ້­ພາສາຊອດກະ­ຈາ­ໄດ້ບໍ ? ແຕ່ເມື່ອມາ­ສຶກ­ສາ­ຄັກໆ­­ແລ້ວ ບໍ່­ແມ່ນ­ຊອດກະ­ຈາເລີຍ ຫາກ­ແມ່ນ­ຄວາມ­ຫຼາກ­ຫຼາຍ­ຂອງ­ພາສາ, ສະ­ນັ້ນ, ການ­ທີ່ການ­ໃຊ້­ພາສາ­ໃນ­ໜັງ­ສື­ພະ­ລັກ-ພຣະ­ລາມ ມີ­ຫຼາຍ­ຄໍາ­ແປງ­ຮູບມາເປັນ­ຮູບ­ອື່ນກະ­ມີ ເຊັ່ນ ຈັກ, ຈິ່ງ, ເສັຽ, ກັບກາຍມາເປັນ ຈະ­, ຈຶ່ງ, ສາ ເຮົາ­ກໍບໍ່­ໄດ້ວ່າການ­ ປ່ຽນ­ແປງ­ຈະ­ບໍ່ເກີດ­ຂຶ້ນ, ເພາະ­ເຮົາຍອມ­ຮັບ­ຄວນ­ປ່ຽນ­ແປງເຮົາ­ຈຶ່ງ­ສຶກ­ສາອະ­ດີດ, ແລ້ວເມື່ອເຮົາ­ຮູ້ວ່າ­ມັນ­ປ່ຽນ­ແປງ ເຮົາ­ຕ້ອງ­ຮູ້ວ່າ­ມັນ­ປ່ຽນ­ແປງມາຈາກ­ໃສ ນັ້ນ­ແລ້ວ­ສໍາ­ຄັນກ­ວ່າການ­ທີ່ມາບອກ­ວ່າ "ຜູ້ນັ້ນ­ຂຽນ­ຜິດ ຜູ້ນີ້­ຂຽນ­ຖືກ" ຄໍາ­ວ່າ ຈັກ ປ່ຽນມາເປັນ ຈະ­ ດຽວ­ນີ້ ເຮົາມາ­ນິຍົມ­ກັນ­ໃຊ້ ຊິ ແທນ ຈະ­ ໃຫ້ບາງ­ສໍານວນ­ປະ­­ໂຫຍກ ­ແລ້ວເຮົາຈະ­ວ່າ­ຄົນ ­ໃຊ້ ຊິ "ເວົ້າຄວາມ­ລາວ, ຄົນເວົ້າຈະ­ ໃຊ້­ຄວາມ­ໄທຍ໌, ອັນ­ນີ້ບໍ່ເຫັນ­ສົມ­ຄວນເລີຍ, ຄວນ­ສອນ­ໃຫ້­ຄົນເຂົ້າ­ໃຈ­ໃຊ້ "ຈະ­" ກັບ "ຊິ" ໃຊ້ເມື່ອ­ໃດ­ນີ້­ຈຶ່ງ­ຈະ­ຖືກ­ຕ້ອງກ­ວ່າ, ແລ້ວ­ຈະ­ບໍ່­ຄວນ­ຈະ­ບອກ­ວ່າ ຄົນເວົ້າພາສາລາວ­ລ້ວນໆ­ ຫຼື­ພາສາ­ທ້ອງ­ຖິ່ນ­ລ້ວນໆ­ ເປັນການ­ໃຊ້­ພາສາຊອດກະ­ຈາເລີຍ. ເຮົາ­ຮູ້­ຢູ່­ແກ່­ໃຈ­ແລ້ວ­ວ່າ ພາສາລາວ­ມີ­ຫຼາຍ­ສໍານຽງ, ມີ­ຫຼາຍ­ທ້ອງ­ຖິ່ນ, ການ­ໃຊ້­ຄໍາ ມີອັນເໝືອນ­ກັນ ແລະ­­ແຕກ­ຕ່າງ­ກັນ­ຢູ່­ແລ້ວ ເປັນ­ຫຍັງເຮົາ­ຈຶ່ງ­ບໍ່ຍອມ­ຮັບ­ມັນ ແລ້ວ­ຍ່ອມ­ຮັບເອົາ­ຄໍາ­ທີ່ຍອດ­ຍິ່ງ ແລະ­ເປັນ­ທີ່ນິຍົມ ຮູ້­ຈັກ­ແລະ­ເຂົ້າ­ໃຈ­ກັນ­ທົ່ວ­ໄປມາເປັນ­ພາສາ­ໃນ­ວົງ­ສາຄະ­ນາຍາດ­ແຫ່ງ­ຊາດ­ ລາວ­ໃຫ້­ຈະ­­ແຈ້ງ­ລະ­ ?
- ເຮົາຈະ­ຢັງ­ຢືນ­ຢູ່­ໃນ­ແນວ­ຄິດ­ທ້ອງ­ຖິ່ນ­ຂອງ­ຕົນເອງ­ວ່າ­ຖືກ­ທັງ­ໝົດ­ນັ້ນ ມັນເປັນ­ໄປ­ໄດ້ຍາກ­ທີ່­ສຸດ­ໃນການ­ພັດ­ທະ­ນາພາສາ ການ­ທີ່­ພັດ­ທະ­ນາ ໄດ້ດີນັ້ນ ເຮົາ­ຮູ້­ແລ້ວ­ວ່າ ລາວເຮົາ­ມີ­ທ້ອງ­ຖິ່ນ­ໃຫຍ່ໆ­ຢູ່­ຕັ້ງ ໔ ທ້ອງ­ຖິ່ນ ຄື ທ້ອງ­ຖິ່ນເໜືອ, ທ້ອງ­ຖິ່ນກາງ ແລະ­ທ້ອງ­ຖິ່ນ­ໃຕ້ ແລະ­ທ້ອງ­ຖິ່ນ­ຕາເວັນອອກ­ສຽງເໜືອ ແລະ­­ໃນ­ແຕ່­ລະ­ທ້ອງ­ຖິ່ນເຮົາ­ຍັງ­ມີອັດ­ຕະ­ລັກ­ຂອງ­ຊຸມ­ຊົນ ແລະ­ເຜົ່າ­ຊົນ­ອີກ­ຕ່າງ­ຫາກ, ທັງ­ໝົດເຮົາ­ກໍຮູ້­ແລ້ວ­ວ່າ­ແຕ່­ລະ­ທ້ອງ­ຖິ່ນ­ນັ້ນ ຍ່ອມ­ມີ­ຄວາມ­ແຕກ­ຕ່າງ­ກັນ­ຢ່າງ­ລົງ­ຕົວ, ເປັນ­ຫຍັງເຮົາ­ຊິບໍ່ຍອມ­ຮັບ­ໄດ້ວ່າ ພາສາລາວ­ໃນ­ແຕ່­ລະ­ທ້ອງ­ຖິ່ນ­ນັ້ນ ຄື­ພາສາ­ວົງ­ສາຄະ­ນາຍາດ­ລາວ ແທນ­ທີ່­ທີ່ເຮົາຈະ­ມາ­ຢືນການເອົາ­ແຕ່­ທ້ອງ­ຖິ່ນດຽວເປັນ­ຫຼັກ ແລ້ວມາບອກ­ວ່າ­ອັນ­ນີ້­ຜິດ­ອັນ­ນີ້­ຖືກ­ລະ­ ?
- ຄົນ­ລາວເຮົາ ຍ້ອນ­ຖືອັດ­ຄະ­ວິ­ໄສ ແລະ­ອະ­ຄະ­ຕິວິ­ໄສ­ນີ້­ແລ້ວ ຈຶ່ງເຮັດ­ໃຫ້ການ­ພັດ­ທະ­ນາພາສາ ແລະ­ອັກ­ສອນ­ໄປ­ໃນ­ທາງ­ທີ່­ຊັກ­ຊ້າ­ລ້າຫຼັງ ເປັນເວ­ລາ ໗໖ ປີ (໑໙໓໕-໒໐໑໑) ເປັນ­ຢ່າງ­ນ້ອຍ
- ຜູ້­ຂຽນ­ຄິດ­ວ່າ ພາສາລາວ­ແຕ່­ລະ­ ທ້ອງ­ຖິ່ນ ເປັນເຄົ້າ­ມູນ­ຂອງ­ພາສາລາວ­ແຫ່ງ­ຊາດ, ຄວາມ­ຫຼາກ­ຫຼາຍ­ຂອງ­ພາສາລາວ ຄື­ຈຸດ­ກໍາເນີດ­ແຫ່ງ­ຄວາມເປັນ­ຊາດ­ລາວ­ທີ່ມີເອກະ­ລັກ ແລະ­ພັດ­ທະ­ນາ, ຂ້າພະ­ເຈົ້າຍອມ­ຮັບ­ໃນເຄົ້າ­ມູນ­ແຫ່ງ­ພາສາລາວ­ທີ່­ປາ­ກົດ­ຕົວ­ໃນ­ ແຕ່­ລະ­ທ້ອງ­ຖິ່ນ ແລະ­ຂ້າພະ­ເຈົ້າເອງ­ບໍ່ຍອມ­ຮັບ­ວ່າ­ຄົນເວົ້າພາສາລາວ­ລ້ວນໆ­ (ເຖິງ­ມີ­ຄໍາ­ທ້ອງ­ຖິ່ນ­ປົນ­ຢູ່ກໍຕາມ) ວ່າເປັນ­ພາສາຊອດກະ­ຈາ, ແຕ່­ຈະ­ຍອມ­ຮັບ­ໃນການ­ຂຽນ­ຜິດ­ຮູບ ແລະ­ເວົ້າ­ຜິດ­ສຽງ­ນັ້ນ­ສອດ­ຄ່ອງ­ກັບ­ທິດ­ສະ­ດີ­ພາສາ­ວິບັດ ແລະ­ອັກ­ຂະ­ຣະ­ວິບັດ ອັນ­ພາສາ­ວິບັດ, ອັກ­ຂຣະ­ວິບັດ ແລະ­ພາສາຊອດກະ­ຈະ­ນັ້ນ ເປັນເຊັ່ນ­ໃດ ເປັນ­ດັ່ງ­ນີ້­ຄື.
- ຕາມການ­ສຶກ­ສາ ສອບ­ຖາມ ເລື່ອງການ­ກໍາເນີດ ທິດ­ສະ­ດີດ­ພາສາຊອດກະ­ຈາ ແລະ­ພາສາ­ວິບັດ­ນັ້ນ ຄືດັ່ງ­ນີ້.
ກ. ຄໍາ­ວ່າພາສາ­ວິບັດ : ຍັງ­ບໍ່­ທັນ­ຮູ້­ໄດ້ວ່າເກີດ­ປີ­ໃດ ແຕ່­ພໍອະ­ນຸມານ­ໄດ້ວ່າ ເກີດ­ຫຼັງ­ຈາກ­ປີ ຄ.ສ ໑໙໓໕ ເປັນ­ຕົ້ນມາ ເພາະ­­ໄລຍະ­ນີ້ ເປັນ­ຍຸກ­ປ່ຽນ­ແປງ ພາສາ ແລະ­­ແນວ­ຄິດ­ຊາດ­ຂຶ້ນມາ(ເພາະ­­ໄລຍະ­ນັ້ນ ມີການກະ­ກຽມ­ປະ­ກາດເອກະ­ຣາດ­ຈາກ­ຝ­ຣັ່ງ) ການ­ໃຊ້­ພາສາ­ວິບັດ­ນັ້ນເປັນເຊັ່ນ­ໃດ ມີ­ຄົນເວົ້າພາສາ­ຜິດເຄົ້າ­ຜິດ­ມູມ ແລ້ວ­ກໍມີນັກ­ຄິດ­ໃນ­ສະ­­ໄໝ­ນັ້ນ ຕັ້ງ­ກົດເກນ­ນີ້­ຂຶ້ນມາ ແຕ່­ຕາມ­ທີ່ຍິນມາ ກໍມີການ­ຖົກ­ຖຽງ­ກັນ­ຢູ່ວ່າ ການ­ໃຊ້­ພາສາ­ວິບັດເປັນ­ແລ້ວ­ໃນ­ຫຼາຍ­ຄົນ­ກໍ­ໃຫ້­ທັດ­ສະ­ນະ­ ແລະ­ສະ­ຫຼຸບ­ໄດ້ວ່າ(ຍັງ­ບໍ່ມີການ­ບັດ­ທຶກ­ໄດ້ຍິນ­ຕາມ­ຜູ້ເຖົ້າ­ຜູ້­ ແກ່­ສະ­­ໄໝ­ນັ້ນເວົ້າ­ໃຫ້­ຟັງ­ຊື່ໆ­) ພາສາ­ວິບັດ­ນັ້ນ ຄື ເວົ້າພາສາ­ຜິດ­ສຽງ ເຊັ່ນ ຊິອີ໋ວ ພັດອອກ­ສຽງ­ວ່າ ຊິອິ້ວ,(ບໍ່­ແມ່­ພາສາລາວ ແຕ່ມັນ­ຕິດ­ພັນ­ກັບ­ພາສາລາວນານ­ແລ້ວ ພຽງ­ແຕ່ຍົກ­ຕົວ­ຢ່າງ­ວ່າ­ຜິດ­ສຽງເປັນເຊັ່ນ­ໃດ) ຣັສ­ມີ ອອກ­ສຽງ­ວ່າ ຣັດ­ສະ­ໝີ, ປ­ຣັຊຍາ(ປັດ­ຊະ­ຍາ) ອອກ­ສຽງ­ປັດ­ສະ­ຍາ ຫຼື­ປາດ­ສະ­ຍາ ດັ່ງ­ນີ້, ຕໍ່ມາ­ກໍມີ­ຄໍາ­ວ່າ ອັກ­ຂະ­ຣະ­ວິບັດ ຂຶ້ນມາ­ອີກ ເຊິ່ງ­ຜູ້­ສັນ­ທັດ­ກໍຣະ­ນີນີ້ ອະ­ທິບາຍ­ວ່າ ອັກ­ຂະ­ຣະ­ວິບັດ­ນັ້ນ ຄື ຂຽນ­ພາສາພາສອນ­ລາວ­ທີ່­ຜິດ­ໄປຈາກ ຣາຊະ­ບັນ­ຍັດເລກ­ທີ ໑໐ (­ແຕ່ກໍບໍ່ມີ­ຫຼັກ­ຖານ­ຂຽນ­ໄວ້­ຈະ­­ແຈ້ງ)
ຂ. ຄຳວ່າ ພາສາຊອດກະ­ຈາ ບາງ­ທ່ານ­ກໍວ່າເກີດ­ ກ່ອນ­ປົດ­ປ່ອຍ­ຈັກ­ໜ່ອຍ, ເພາະ­ວ່າ­ໃນ­ຂະ­ນະ­ນັ້ນ ມີ­ຄົນ­ລາວເຮົາ "ໜ້າ­ຊິ­ແມ່ນ­ພວກ­ໄວ­ໜຸ່ມ"(­ແຕ່­ຄົນເກົ່າບອກ­ວ່າ ບໍ່­ແມ່ນ­ແຕ່­ໄວ­ໜຸ່ມ ເຫັນ­ວ່າ­ມີການເວົ້າ­ໃນ­ວົງການ­ຣາຊະ­ການ­ຂະ­ນະ­ນັ້ນ­ດ້ວຍ) ເວົ້າພາສາລາວ­ຄຳໜຶ່ງ ເວົ້າພາສາ­ອັງ­ກິດ-ຝ­ຣັ່ງ­ຄຳໜຶ່ງ­ປົນ­ກັນ, ລັກ­ສະ­ນະ­ ເຊັ່ນ­ນີ້­ຮຽກ­ວ່າພາສາຊອດກະ­ຈາ (ຄືບໍ່­ໄດ້ເວົ້າພາສາ­ລ້ວນໆ­ນັ້ນເອງ), ໄລຍະ­ປີ ໑໙໘໙-໑໙໙໐ ຂະ­ນະ­ນັ້ນ ກໍເຫັນ­ມີການ­ກ່າວເຖິງ­ພາສາຊອດກະ­ຈາເໝືອນ­ກັນ, ຈຶ່ງ­ມີ­ຜູ້ອະ­ທິບາຍ­ວ່າ ການເວົ້າຄຳລາວ­ແທ້ໆ­ ທີ່ເວົ້າສຳນຽງ­ໃດ­ກໍຕາມ ຫຼື­ຄຳທ້ອງ­ຖິ່ນ­ໃດ­ກໍຕາມ ບໍ່­ແມ່ນການເວົ້າຊອດກະ­ຈາ ຫາກ­ແຕ່ວ່າການເວົ້າພາສາຊອດກະ­ຈາ ຄືການເວົ້າພາສາລາວ­ປົນ­ກັບ­ພາສາ­ຕ່າງ­ປະ­ເທດ (ເຊິ່ງ­ບໍ່­ແມ່ນ­ພາສາ­ໃນ­ວົງ­ສະ­ກຸນດຽວ­ກັນ) ນັບ­ແຕ່ນັ້ນມາການເວົ້າເຖິງ­ທິດ­ສະ­ດີ­ພາສາຊອດກະ­ຈາ ກໍຄ່ອຍໆ­ເຊົາ­ນິຍົມ­ລົງເທົ້າ­ບັດ­ນີ້­ແລ.