ຈາຣືກປາກຖໍ້າ ຖໍ້າຕິ່ງ ເມືອງປາກອູ ແຂວງຫຼວງພຣະບາງ

ໝາຍປະກາດ
ເພື່ອເອົາມາຕິດໄວ້ປາກຖໍ້າຕິ່ງ ໃຫ້ຄົນທັງຫຼາຍຊາບ,
ດ້ວຍຣາຊະການ ຫໍສະໜາມຫຼວງ2ພຣະບາງ
ຫ້າມບໍ່ໃຫ້ບຸກຄົນຜູ້ໃດ ບໍ່ວ່າຊາດໃດ ພາສາໃດ ຣືຄະຮັດ(ຫັດ)ແລະນັກ
ບວດທັງຍິງຊາຍໃຫຍ່ນ້ຽ ຊຶ່ງເຂົ້າມາໃນຖໍ້ານີ້ ຫ້າມບໍ່ໃຫ້ແຕ້ມ
ຮູບຂຽນໜັງສືເອົາສີຕ່າງ2 ມາທາຖໍ້າໃຫ້ໂສໂຄກພາບໍ່ໃຫ້ງົດງາມ
-ຖ້າຜູ້ໃດຫ້າມບໍ່ຟັງ ຍັງຄືນ(ຂືນ)ທຳຈະເອົາຕົວມາຊຳລະຕັດສິນໂທດຕາມກົດໝາຍ…..(ເຈົ້າປາກອູ)
ປາກອູ ວັນທີ 30 ຊວງ 1932
———
- ພາບນີ້ ໄດ້ຈາກເພຈ ມໍຣະດົກລ້ານຊ້າງ ໂພດໂດຍ Souli sollvan ບອກວ່າຜູ້ຖ່າຍຄູບາວີ, ເປັນພາບຈາລືກຖໍ້າຕິ່ງ(ບໍ່ໄດ້ອະທິບາຍຫຍັງໄວ້ເລີຍ ອາຈານຈຶ່ງມາກ່າຍຕາມທີ່ເຫັນເທິງນັ້ນ)
- ພາບນີ້ ຜູ້ຂຽນເຫັນຄັ້ງທຳອິດ ທ້າຍປີ 1999 ຄືປະມານວັນທີ 31 ຄືປິດຽວທີ່ເຫັນສີ ລາຈາ ຣືກວັດວິຊຸນ ຂະນັ້ນອ່ານໄດ້ເນື້ອຄວາມຈະແຈ້ງ, ໄດ້ຖ່າຍຮູບໄວ້ດ້ວຍກ້ອງສະໝັກຫຼິ້ນແບບຟິມ ມາລ້າງອ່ານບໍ່ແຈ້ງ, ຕໍ່ມາກໍໄປອີກ ກໍໄດ້ຖ່າຍໄວ້ອ່ານຊື່ໆບໍ່ໄດ້ເຜີຍແຜ່ໃນການສື່ສານດອກ ເກັບໄວ້ຊື່ໆ.
- ຈາຣືກນີ້ ລົງວັນທີໄວ້ຈະແຈ້ງ ຄື ວັນທີ 30 ຊວງ 1932 ນັບອາຍຸຂອງຈາຣືກຮອດວັນນີ້ (5 ມິນາ 2014) ລວມອາຍຸໄດ້ 83 ປີ 1 ເດືອນ ກັບ 8 ວັນເຕັມ.
- ແຜ່ນສີລາຈາຣືກນີ້ ທຳດ້ວຍຫີນອ່ອນສະ ຕິດໄວ້ຖໍ້າຕິ່ງເທິງ ເຊິ່ງອາຈານກຳນົດຊື່ວ່າ (ຖໍ້າສິມ) ເພາະໃນຖໍ້ານັ້ນມີເສມາສິມ, ແຜ່ນສີລາຈາຣືກນີ້ ປິດໄວ້ໃກ້ທາງອອກດ້ານຂວາມື ຝາຜະໜັງຂອງຖໍ້າສູງພຽງຕາຄົນອ່ານ ເຫັນຕອນປີ 1999 ສະພາບຍັງບໍ່ທັນ ແປງ ຈຶ່ງເຫັນອັກສອນຄົນ ແຕ່ໃນຮູບນີ້ປະກົດວ່າເຫັນເອົາປູນມາໂບກ ແຕ່ເບິ່ງແລ້ວ ຄຶເຮັດບໍ່ຖືກຕາມຫຼັກວິຊາການ ເຮົາເອົາປູນມາທາທັບໂລດ ຄວນຈະລະມັດລະວັງໃນການສ້ອມແປງ ວັດຖຸບູນເພື່ອຄົງໄວ້ເຊິ່ງຫຼັກຖານທີ່ສົມບູນ.

- ສິ່ງທີ່ໄດ້ຄວາມຮູ້ທາງອັກສອນ ແລະປະຫວັດສາດ ຄື:
1. ດ້ານປະຫວັດສາດການປົກຄອງ.
- “ຫໍສະໜາມຫຼວງ2ພຣະບາງ” ໝາຍເຖິງ ຫໍສະພາຣາຊະມົນຕຣີ (ບໍ່ແມ່ນຫໍສະພາ ເນື່ອງຈາກສະພາຣາສດອນລາວ ຍັງບໍ່ທັນເກີດຂຶ້ນ) ແຕ່ທີ່ຫຼວງພຣະບາງ ມີຫໍສະໜາມຫຼວງ ອັນເປັນອົງກອນນິຕິບັນຍັດສູງສຸດຂອງລາວ, ໃນລະບອບຣາຊະອານາຈັກ.
- ການທີ່ການປົກຄອງລາວ ມີຫໍສະໜາມຫຼວງ ອັນເປັນອົງກອນນິຕິບັນຍັດນີ້ ເຮັດໃຫ້ເຮົາ ເຫັນວ່າໃນລະບົບອາຈາຈັກລາວ(ລ້ານຊ້າງຮົ່ມຂາວ) ປົກຄອງກັນແບບ ຣາຊາທິປະໄຕ ບໍ່ແມ່ນຣະບອບສົມບູນຍາຣາຊາສິດທິຣາດ.
- ກ່ອນປີ 1945 ກ່ອນລາວຈະໄດ້ເອກະຣາດ ຈາກຝຣັ່ງນັ້ນ ສູນກາງການປົກຄອງລາວຢູ່ນັ້ນ ຢູ່ຫຼວງພຣະບາງ(ລາວສະໄໝນັ້ນ ການປົກຄອງຍັງບໍ່ຈະແຈ້ງອຳນາດຂອງຫຼວງພຣະບາງ ແມ່ນເປັນເມືອງອາຣັກຂາຂອງຝຣັ່ງເສດ ສ່ວນຢູ່ວຽງຈັນຂະນະດຽວກັນແມ່ນພາຍໃຕ້ການປົກຄອງຂອງຝຣັ່ງ, ສ່ວນຈຳປາສັກ ກໍພາຍໃຕ້ຝຣັ່ງ ແລະເຈົ້າຄອງນະຄອນຈຳປາສັກ ທີ່ຍັງຂຶ້ນກັບສຍາມທາງດິນແດນຕາເວັນຕົກ)
- ໃນທ້າຍປະກາດ ມີຄຳວ່າ “ກົດໝາຍ” ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ລາວມີການອອກກົດໝາຍ ປົກຄອງອານາຈັກ ອັນມີຫໍສະໜາມຫຼວງເປັນຜູ້ອອກກົດໝາຍ.
2. ດ້ານອັກສອນ.
(ເຮົາຈະເຫັນຄວາມສົມບູນຂອງອັກສອນລາວ ມີຄົບທັງອັກສອນ, ສະຣະ, ວັນນະຍຸດ ແລະຕົວ ເລກລາວທີ່ສົມບູຍ)
3. ດ້ານພາສາ,
- ມີການໃຊ້ພາສາທີ່ທັນສະໄໝ.
- ຄຳເວົ້າ ທີ່ຄວນແກ່ການສຶກສາ ແລະເຄົ້າໃຈ ຄື ຄຳວ່າ.
1. ກົດໝາຍ(ເປັນພາສາທັນສະໄໝ)
2. ຊາບ(ຄຳເວົ້າລາວມາແຕ່ບູຮານ)
3. ດ້ວຍ.(ໂດຍ, ອັນ, ຕາມ, ພ້ອມ, ຕະຫຼອດ, ກັບ, ນຳ) ລ້ວນແຕ່ແມ່ນພາສາລາວບູຮານ.
4. ສະໜາມ(ສນາມ)
5. ໂສໂຄກ(ພາສາລາວແທ້) ສົກກະປົກ, ບໍ່ສວຍງາມ, ເປຶ້ອນ.
6. ຊຳລະ(ຊຳຮະ) ຊະລ້າງ, ລ້າງໂທດ.(ຊຳຮະໂທດ)
7. ຜູ້ ໃຊ້ໄມ້ໂທ ບໍ່ແມ່ນໃຊ້ໄມ້ ເອກ ຜູ່ ເໝືອນທີ່ບາງຄົນເຂົ້າໃຈໃນປັດຈຸບັນນີ້.(ເບິ່ງແຖວທີ 4 ໃນ ຈາຣືກ)
8. ໃນສະໄໝນີ້ ມີການໃຊ້ໂຕ ຣື ແທນ ຫຼື ຫຣື(ເບິ່ງແຖວທີ 4 ໃນ ຈາຣືກ)
9. ທຳ (ມາຈາກ ກຳທຳ ແຕ່ເມື່ອປະສົມຄຳອື່ນ ກໍຕັກ ກະອອກ) ທຳ ຫຼືກະທຳ ໃນທີ່ນີ້ ກົງກັບຄຳວ່າ ເຮັດ, ສະນັ້ນທັງ ເຮັດ ທັງທຳ ທັງກະທຳ ລ້ວນແຕ່ແມ່ນຄຳລາວ.
10. ຊຶ່ງ ມິຄວາມໝາຍເໝືອນກັບ ເຊິ່ງ ສະນັ້ນ ຊຶ່ງ ແລະເຊິ່ງລາວເຮົາເວົ້າມານານແລ້ວ.

ເບິ່ງຮູບໂຕ “ສ” ບູຮານ ສີລາຈາຣືກວັດແສນ ເມືອງຊະນະຄາມ

ເບິ່ງຮູບໂຕ “ສ” ບູຮານ ສີລາຈາຣືກວັດແສນ ເມືອງຊະນະຄາມ (ຊຽງຄານເດີມ ປັດຈຸບັນເມືອງຊຽງຄານ ຢູ່ຝັ່ງໄທຍ ຂຶ້ນກັບແຂວງເລີຍ ກົງກັບເມືອງຊະນະຄາມປັດຈຸບັນ, ສ່ວນເມືອງຊະນະຄາມ ປັດຈຸບັນເມື່ອກ່ອນ ເປັນຕົວເມືອງຊຽງຄານມາແຕ່ເດີມ ປະກົດໃນສີລາຈາຣືກແຕ່ສະໄໝພຣະເຈົ້າໄຊຈັກກະພັດແຜ່ນແຜ້ວ ຈຸນລະສັກກາດ 958 ເຊິ່ງພຣະອົງເຄີຍສະເດັດໜີໄພສົງຄາມຈາກນະຄອນຊຽງທອງມາຍັງຊຽງຄານທີ່ນີ້ ແລະສ້າງວັດ ແລະປູລະນະວັດທັງສອງຟາກຝັ່ງນັ້ນ, ເມືອງຊຽງຄານປັດຈຸບັນນັ້ນ ໃນເມື່ອກ່ອນ ຮຽກວ່າທ່ານາຈັນ ຄືເປັນນາຫຼວງຂອງເມືອງຊຽງຄານ ເມື່ອສຍາມໄດ້ດິນແດນຝຣັ່ງຂວາ ຕາມສົນທິສັນຍາຝຣັ່ງສຍາມແລ້ວ ກໍມີອະນຸສັນຍາເພີ່ມເຕີມ ຫຼັງຈາກມີກໍລະນີພິພາດຕາມແນວຊາຍແດນລະຫວ່າງສຍາມ-ຝຣັ່ງ ຄືໃຫ້ທັງສອງຝ່າຍຍ້າຍຕົວເມືອງອອກໄປຈາກແມ່ນໍ້າຂອງ ຝ່າຍລະ 25 ກິໂລແມັດ ສຍາມຈຶ່ງໄປຕັ້ງເມືອງທີ່ເມືອງເລີຍ ປັດຈຸບັນ ຕໍ່ມາເມື່ອອະນຸສັນຍາສິ້ນສຸດລົງ ສຍາມໄດ້ຕັ້ງ ບ້ານທ່ານາຈັນ 
- ເປັນເມືອງຊຽງຄານ, ສ່ວນເມືອງຊຽງຄານເດີມ ທາງຝ່າຍລາວກໍຕັ້ງເປັນເມືອງ ຄືນ ແຕ່ບໍ່ພົບຫຼັກຖານວ່າປີໃດ ຊື່ວ່າເມືອງຊະນະຄາມ ອາດໝາຍເຖິງເມືອງທີ່ຊະນະສົງຄາມກະບໍ່ຮູ້)

ຄວາມເປັນມາຂອງສີລາຈາລືກ ເທົ່າທີ່ຮູ້ ແລະມີສ່ວນກ່ຽວຂ້ອງ.
- ສີລາ­ຈາ­ລືກ­ຫຼັກ­ນີ້ ແມ່ນ­ຢູ່­ຕໍ່ໜ້າ­ສິມ­ວັດແສນ ເມືອງຊະ­ນະ­ຄາມ ແຂວງ­ວຽງ­ຈັນ ແລະ­ຜູ້ ຕັ້ງກະ­ແມ່ນ­ອາ­ຈານເອງ, ຄາວໄປທອດກະ­ຖິນທີ່­ວັດ­ນັ້ນ ກ່ອນໜ້ານັ້ນ­ຖິ້ມໄວ້ເດີ່ນ­ວັດ­ນັ້ນເອງ ເຂົາເອົາມາແຕ່­ວັດຮ້າງ ບ່ອນໜ້າໂຮງ­ຮຽນໃກ້ຫ້ອງ­ການເມືອງແຕ່ກ່ອນ­ປົດປ່ອຍ­ພຸ້ນ ເມື່ອອາ ຈານເຫັນ ກໍເວົ້າກັບເຖົ້າແກ່ແນວໂຮມວ່າ ມັນ­ມີອັກ­ສອນ­ຢູ່ ແລະ­ຮູບພ້ອມຢ້ານ­ມີຄົນ­ມາ­ລັກເອົາ ຈຶ່ງ­ຂໍອອກເງິນ­ຊື້­ຊີມັງ ທັງຈະກໍ່ຕັ້ງສີລາເອງໂລດ, ຕອນນັ້ນ­ທາງໄທກໍມາ­ທອດຜ້າກະ­ຖິນ­ນໍາ ກໍມີ ທ່ານ ສ.ສີວະ­ລັກເປັນຫົວໜ້າ ເຂົາມາ­ຕ່າງ­ຫາກ ເຫັນ­ອາ­ຈານ­ອອກເງິນ ເຂົາກະ­ອອກຊ່ວຍ ອາຈານເລີຍ­ບໍ່ໄດ້ເສັຍຄ່າຊີມັງຊໍ້າ ເອົາເງິນ­ນັ້ນໄປທານກະ­ຖິນ ແລະ­ສ້າງ­ສາ­ລາ­ຊ່ວຍເພິ່ນ ໄດ້ອະ­ນິສົງ 3 ຢ່າງໄປເລີຍ.

- ໃນສີລາຈາລືກນັ້ນ ເຮົາເຫັນວົງເລກລືກ ຈະແຈ້ງ ໂຕເລກນັ້ນບອກວັນ ເດືອນ ປີ ເວລາ ນາທີ ຄື ເລກລືກ.
- ເຫັນຮູບເຮືອພະຍານາກ(ມີຄວາມໝາຍທາງການຕີຄວາມທັງນັ້ນ ແຕ່ຈະບໍ່ອະທິບາຍໃນທີ່ນີ້.
- ບາດນີ້ເຮົາມາເບິ່ງໂຕເລກທີ່ປາກົດໃນສີລາຈາລືກ ຄື 985 ໄນ(ໃນ)ປີຮວາຍສັນ(ເບິ່ງໂຕ ສ ທີ່ສັນນັ້ນລະ ມີຮູບເປັນເຊັ່ນໃດ ?)

ບາດນີ້ມາເບິ່ງຮູບໂຕ ສ ໃນໜັງສືບູຮານໃນສີລາຈາລືກນີ້:
- ໃຫ້ສັງເກດໂຕ ສ ເມື່ອເຮົາເບິ່ງໂຕໜັງສືແລ້ວ ເຫັນວ່າມັນຕ່າງຈາກໂຕໜັງສືທີ່ເຮົາລຶ້ງຕາໃນ ແມ່ພິມມາເຫິງນານ ຢ່າຟ້າວຕິວ່າໜັງສືນັ້ນບໍ່ແມ່ນໜັງສືລາວເດັດຂາດ, ຄັນຄິດແບບນັ້ນ ແມ່ນຄິດຜິດ ແນ່ນອນ ຫາກວ່າທັງໝົດຂຽນດ້ວຍອັກສອນລາວ ແລະບັນທຶກພາສາລາວລ້ວນ ແນ່ນອນມັນ ຕ້ອງແມ່ນອັກສອນລາວໂລດ ຢ່າວ່າເປັນອັກສອນອື່ນ.

- ເພື່ອສ້າງແນວຄິດທີ່ຖືກຕ້ອງ ໃຫ້ສັງເກດຈັ່ງຊີ້.
1. ໃຫ້ທ່ານສັງເກດອັກສອນລາຍມືຂຽນຂອງທ່ານເອງ ກັບລາຍຂຽນຂອງພໍ່-ແມ່-ພີ່ນ້ອງຂອງ ທ່ານ ແລ້ວໄປທຽບຄຽງກັບອັກສອນທີ່ໝູ່ກອງທ່ານທີ່ຮຽນໜັງສືຫ້ອງດຽວກັນ ຄືກັນບໍ ?

2. ໃຫ້ທ່ານ ເອົາໜັງສືລາຍມື ຂອງທ່ານ ຫຼືຂອງຄົນອື່ນໃນຍຸກຂອງທ່ານໃນຂໍ້ 1 ນັ້ນໄປສົມທຽບ ກັບຮູບອັກສອນ ຂອງຄົນໃນຍຸກຫຼັງປົດປ່ອຍ, ກ່ອນປົດປ່ອຍ, ຍຸກກ່ອນນັ້ນອີກ ຫຼືໃນສີລາຈາຣືກ ຕ່າງໆ.

- ໃຫ້ສັງເກດແຕ່ຮູບອັກສອນເທົ່ານັ້ນ ຢ່າທັນຟ້າວສັງເກດອັກຂະຫຼະວິທີ ແລະພາສາທີ່ບັນທຶກ ທ່ານຈະເຫັນວ່າອັກສອນແຕ່ລະໂຕ ທີ່ທ່ານເຫັນ ບໍ່ມີຄວາມເໝືອນກັນຈັກໂຕ ເພາະຫຍັງ ເພາະລາຍມືຂອງແຕ່ລະຄົນບໍ່ຄືກັນ ບໍ່ວ່າແຕ່ຄົນໃນຍຸກກ່ອນໜ້າເຮົາແມ່ນແຕ່ຄົນຍຸກດຽວກັນ ຮຽນນຳກັນ ພໍ່ແມ່ພີ່ນ້ອງສາຍອຸທອນດຽວກັນການຂຽນໜັງສືຍັງຕ່າງຮູບກັນໄປຕາມເອກະລັກ ຂອງໃຜມັນ ແຕ່ວ່າໜັງສືນັ້ນ ມັນເປັນອັນດຽວກັນ ເຖິງຕ່າງຮູບເຮົາກໍອ່ານໄດ້ເພາະມັນພາສາ ແລະອັກສອນລາວ.

- ທີ່ສຳຄັນຢ່າງໄປຕິດນຳໂຕອັກສອນ ໃນເມື່ອເຮົາຮູ້ຄວາມປ່ຽນແປງ ແລະພັດທະນາການຂອງ ມັນແລ້ວ ສິ່ງທີ່ຄົນຕິດ ແລະເອົາໃຈໃສ່ ເມື່ອເຮົາຕ້ອງອ່ານໜັງສື ເຮົາຕິດໃນໂຕເນື້ອໃນຂອງຄວາມ ເວົ້າ ທີ່ສື່ອອກມາພຸ້ນ ໂຕນັ້ນລະ ຄືຄວາມຮູ້ ແລະປັນຍາທີ່ເຮົາຄວນຢຶດຕິດ.

ພາສາຊອດກະຈາເປັນແບບໃດ ? (ເບິ່ງພາສາໃນພຣະລັກ-ພຣະລາມ)

ໜັງ­ສື­ພຣະ­ລັກ-ພຣະ­ລາມ ຫຼື­ພຣະ­ລາມ­ຊາ­ດົກ ພາກ­ໜຶ່ງ ຮຽບ­ຮຽງ­ໂດຍ : ດ­ຣ. ສັຈຈະ­ດາ­ນັນ­ຕະ­ ສະ­ຫາຍ ພິມ­ປີ ໑໙໗໓ ຂ້າພະ­ເຈົ້າຈະ­ກ່າຍເອົາເນື້ອ­ໃນ ແລະ­ອັກ­ສອນ­ທີ່­ໃຊ້ ໃນ­ໜ້າ­ທີ ໓໓ ທຸກໆ­­ໂຕ ມາ­ແລ້ວ­ຈຶ່ງ­ຈະ­ມາອະ­ທິບາຍ ເລື່ອງ­ລາວ­ທີ່ວ່າພາສາຊອດກະ­ຈາ­ນັ້ນ, ຄວາມ­ນີ້­ພາສາຊອດກະ­ຈາ ຄວາມເປັນ­ພາລາວ­ນີ້­ພາສາລາວ ຄວາມ­ນີ້­ພາສາ­ໄທຍ໌ ຫາກເຮົາ­ມົວ­ແຕ່ວ່າ­ດັ່ງ­ນີ້­ຢູ່ ແລະ­­ໃຜ­ຢືນ­ຢູ່­ຈຸດ­ໃດ­ກໍວ່າຂອງ­ຕົນ­ຖືກ ແລ້ວ­ກໍວ່າຂອງ­ຄົນ­ອື່ນ­ຜິດ ໃນ­ທີ່­ສຸດ­ກໍວ່າຫາ­ວ່າ ທ່ານເອົາ­ນໍາ­ໄທຍ໌ ຂ້ອຍ­ນີ້­ໃຊ້­ພາສາລາວ­ຖືກ ທ່ານ­ໃຊ້­ຜິດ ຖຽງ­ກັນ­ໄປ­ກັນມາ ໃນ­ທີ່­ສຸດ­ຜິດ­ນໍາ­ກັນ­ທັງ­ສອງ ຜົນ­ໄດ້­ຮັບ­ຄື­ຊາດ.
----------------------------
- ຢ່າງ­ໃດ ຜູ້­ຂຽນ ຈະ­ບໍ່­ຢືນການ­ວ່າ­ວ່າ­ຄົນ­ນັ້ນ­ໃຊ້­ພາສາຊອດກະ­ຈາ ແລະ­ຄົນ­ນີ້ເວົ້າ­ຜິດ ຄົນ­ນັ້ນ­ຂຽນ­ຜິດ, ຄົນ­ນັ້ນເວົ້າ­ຖືກ ຄົນ­ນີ້ເວົ້າ­ຖືກ ເພາະ­ຜູ້­ຂຽນ­ຍັງ­ຢືນການ­ຢູ່ວ່າ ຄວາມເວົ້າຂອງ­ຄົນ­ລາວ­ທຸກ­ຄວາມ ແລະ­ສໍານຽງ­ສຽງເວົ້າຂອງ­ລາວ­ທຸກ­ທ້ອງ­ຖິ່ນ­ລ້ວນ­ແຕ່ເປັນ­ພາສາລາວ (ເວັ້ນເສັຍ­ແຕ່ອອກ­ສໍານຽງ­ໄທຍ໌ ກຸງເທບເທົ່າ­ນັ້ນ ຈຶ່ງ­ຖືວ່າ­ຄົນ­ນັ້ນເວົ້າ­ໄທຍ໌­ແນ່ນອນ ແຕ່ການ­ໃຊ້­ຄໍາ­ແບບ­ໄທຍ໌(­ໃນ­ພາສາລາວ­ພື້ນ­ຖານ­ທົ່ວ­ໄປ ບໍ່­ຈັດ­ວ່າເປັນການເວົ້າພາສາ­ໄທຍ໌ ການເວົ້າພາສາ­ໄທຍ໌ ໃນ­ຄວາມ­ໝາຍ­ນີ້ ຄື­ຄົນ­ທີອອກ­ສຽງ­ຕົນ­ຄ້າຍ­ໄທຍ໌(ສໍານຽງ­ຈຶ່ງ­ວ່າ­ຄົນ­ນັ້ນເວົ້າ­ໄທຍ໌ ໂດຍເພາະ­ຄົນ­ທີ່ເວົ້າ­ສໍານຽງ­ກຸງເທບ) ຫາກ­ສໍານຽງ­ອື່ນ ລ້ວນ­ແຕ່­ໃຊ້­ພາລາວ­ທັງ­ນັ້ນ ເຊັ່ນ­ສໍານຽງ ທ້ອງ­ຖິ່ນ­ຊໍາເໜືອ­ກຸ່ມ­ໜຶ່ງ­ວ່າ "ມິ" ແປ­ວ່າ­ບໍ່ມີ, ອັນ­ນີ້ກໍ­ແມ່ນ­ຄວາມ­ລາວ­ໃນ­ທ້ອງ­ຖິ່ນ, "ມິ­ໄຫຼ້ (ອອກ­ສຽງ­ຄ້າຍ ດ)"(ມິ­ໄດ້) ແປ­ວ່າ­ບໍ່­ໄດ້.
-----------------------------
ເນື້ອ­ໃນ ໜັງ­ສື­ພຣະ­ລັກ-ພຣະ­ລາມ ໜ້າ ໓໓
-----------------------------
ນ້ໍາ­ນົມນາງກວນນາຫຼວງ­ຜູ້ເປັນ­ແມ່ນັ້ນ­ແລເມື່ອ­ນັ້ນ­ຂາ­ທັງ­ສອງ­ຜົວເມັຽຈິ່ງ(໑໘)
ພ້ອມ­ກັນຂານຄໍາພຣະ­ຍາ­ອິນ­ວ່າ ເຈົ້າ­ກູມັກ­ໄຄ່ຢາກ­ໄດ້ກໍຈົ່ງເອົາ ກໍຂ້າເທີ້ນ ເຜືອ­ກໍ
ພ້ອມ­ກັນ­ໃຫ້ອະ­ນຸຍາດ­ແກ່ເຈົ້າ­ກູ­ແລ້ວ­ແລ ຄັນ­ວ່າຂາ­ທັງ­ສອງເຖົ້າ­ຜົວເມັຽ­ໃຫ້ອະ­ນຸຍາດ
­ແລ້ວ ພຣະ­ຍາ­ອິນ­ກໍມີ­ໃຈ­ອັນຊົມ­ຊື່ນດີມາກ­ນັກ ແລ້ວ­ຂາ­ທັງ­ສອງເຖົ້າ­ກໍອຸ້ມ
ເອົາ­ທ້າວ­ລຸລ­ລຸມາຈຸບ­ຊົມ­ດົມ­ຂ­ມ່ອມ­ແລ້ວ­ກ່າວ­ວ່າ ຕາຕະ­ ດູຣາ­ທ້າວ­ລຸລ­ລຸ
ສາຍ­ໃຈ­ລູກ­ຮັກ­ແກ່ເຜືອ­ທັງ­ສອງ­ພໍ່­ແມ່ ບັດ­ນີ້­ພຣະ­ຍາ­ອິນ­ກໍຈັກເອົາເຈົ້າເມືອເມືອງ
­ແຖນ ພັດ­ພາກ­ຈາກ­ພໍ່­ແມ່ນ­ທັງ­ສອງ­ໃນ­ວັນ­ນີ້­ແລນາ ຄັນ­ວ່າເ​ຈົ້າ­ລົງມາເກີດ­ໃນ
ເມືອງ­ອິນ­ທະ­ປະ­ຖານະ­ຄອນ­ທີ່ນີ້ ເຈົ້າ­ຈົ່ງມາເກີດ­ກັບດອມເຜືອ­ພໍ່­ແມ່ນ­ທັງ­ສອງ­ນີ້
ເທີ້ນ ເມື່ອ­ນັ້ນ­ທ້າວ­ລຸລ­ລຸ­ໄດ້ຍິນ­ຄໍາ­ພໍ່­ແມ່­ທັງ­ສອງ ກ່າວເຊິ່ງ­ຕົນສັນ­ນີ້ ເຈົ້າ­ກໍ
ຮ້ອງ­ໃຫ້ ມີ­ໜ້າ­ອັນເຕັມ­ໄປ­ດ້ວຍ­ນ້ໍາຕາຕາມ­ພາສາເດັກ­ນ້ອຍ­ແລ້ວເຈົ້າຈິ່ງ­ກ່າວ
ວ່າ­ຂ້າ­ແຕ່­ພໍ່­ແມ່ນເປັນເຈົ້າ ຜູ້­ຂ້າເກີດມາ­ໃນ­ຊາດ­ອັນ­ນີ້ ກໍເປັນ­ທຸກ­ແທນ­ພໍ່­ແມ່ເປັນ
ເຈົ້າມາກ­ນັກ. ເຫດ­ວ່າ­ບໍ່ມີ­ຕີນ­ແລະ­ມືອັນຈັກຢ່າງ­ໄປມາ ເໝືອນ­ທ່ານ­ທັງ­ຫຼາຍ
­ໄດ້­ຂໍ­ໃຫ້­ພໍ່­ແມ່­ທັງ­ສອງ­ໃຫ້ອະ­ນຸຍາດ­ແກ່­ຜູ້­ຂ້າ ຢ່າ­ໃຫ້ (໑໙) ເປັນບາບເປັນ­ກໍາ ແດ່ກໍ
ຂ້າເທີ້ນ ໃນເມື່ອ­ຜູ້­ຂ້າ­ໄດ້­ລົງມາເກີດ­ໃນ­ຊາດ­ໜ້າ­ນີ້ ກໍ­ໃຫ້­ຜູ້­ຂ້າ­ມີອິດ­ທິ­ຣິດ­ທີ­ແລະ­ຮູບ
­ໂສມອັນງາມ­ແດ່ເທີ້ນ ອັນ­ນຶ່ງ­ໃນເມື່ອ­ຜູ້­ຂ້າ­ລົງມາເກີດ­ໃນ­ຊາດ­ອັນ­ໜ້າ­ນີ້ກໍດີ ລອນ
ວ່າບໍ່­ໄດ້ເກີດ­ໃນ­ທ້ອງ­ແມ່­ແລ້ວ­ແລ ໄປເກີດ­ໃນ­ທີ່ອື່ນ­ທີ່­ໄກ­ກໍບໍ່­ຮູ້­ໄດ້­ແລ ເຫດ­ວ່າ­ຜູ້
ຂ້າ­ຂຶ້ນເມືອເມືອງ­ແຖນ­ແລ້ວ ຝູງ­ໝູ່­ຊາວ­ຜີ­ແຖນ­ທັງ­ຫຼາຍ ກໍຈັກ­ຫຼໍ່­ລ້ຽງ
ຂ­ວັນ­ແຫ່ງ­ຜູ້­ຂ້າ­ແລ້ວ ດັ່ງ­ນີ້­ຜູ້­ຂ້າກໍຈັກມີ­ໃຈ­ອັນຫຼົງ­ລືມເສັຍບໍ່­ຮູ້­ຈັກ­ຍັງ­ຊາດ­ອັນເກົ່າ­ໄດ້
­ແລ ວ່າ­ດັ່ງ­ນັ້ນ­ສ່ວນ­ອັນ­ວ່າ­ຖ້ອຍ­ຄໍາພຣະ­ຍາ­ອິນ ລົງມາຖາມ­ທ້າວ­ລຸລ­ລຸກັບ­ທັງ
ພຣະ­ຍາ­ອິນ­ວ່າ ຈັກເອົາ­ທ້າວ­ລຸລ­ລຸໜີເມືອເມືອງ­ຟ້າເມືອງ­ແຖນ­ນັ້ນ ກໍລື­ຊາຜາ
ກົດ­ໄປເຖິງ­ພຣະ­ຍາ­ວິ­ຣຸລຫະ­ ອັນເປັນເຈົ້າເມືອງ­ອິນ­ທະ­ປະ­ຖານະ­ຄອນ­ຫັ້ນ­ແລ ຄັນ
ວ່າພຣະ­ຍາ­ວິ­ຣຸລຫະ­­ໄດ້­ຮູ້­ແຈ້ງ­ແລ້ວ ພຣະ­ຍາ­ຈິ່ງ­ທັນເສນາອາມາດມາ­ຊຸມ­ນຸມ
ກັນ­ໃນ­ຜາສາດ­ແຫ່ງ­ຕົນ­ແລ້ວ ພຣະ­ຍາ­ຈິ່ງ­ຖາມເສນາອາມາດ­ທັງ­ຫຼາຍ­ວ່າ ດູຣາ
ທ່ານ­ທັງ­ຫຼາຍ ສ່ວນ­ດັ່ງ­ທ້າວ­ລຸລ­ລຸຜູ້ນີ້ມັນ­ກໍມາເກີດ­ໃນກວນນາຫຼວງ ອັນເປັນ
ຂຸນເປັນນາຍ ເຮັດ­ໄຮ່ນາ(໒໐) ໃຫ້­ໄດ້ເຂົ້າ­ໃສ່ເຫຼັ້ມ­ສາງ­ແຫ່ງເຮົາ­ສັນ­ນີ້ ເໝືອນ­ດັ່ງ (ຈົບ­ໜ້າ ໓໓)
(ຂຽນ­ກ່າຍອອກມ­ຈາກ­ໜັງ­ສື­ພຣະ­ລັກ-ພຣະ­ລາມ ຄໍາ­ຕໍ່­ຄໍາ-ຮູບ­ຕໍ່­ຮູບ)
--------
ໝາຍເຫດ : "ກວນ" ເດີມ­ອາດ­ຂຽນເປັນ "ກ­ວານ" ແຕ່­ໃນ­ໜັງ­ສືນີ້­ຂຽນ "ກວນ" ກໍຂຽນ­ໄປ­ນໍາເພີ່ນ­ກ່ອນ.
-------------------------
­ໃນ­ໜັງ­ສື­ພຣະ­ລັກ-ພຣະ­ລາມ­ພຽງ­ໜ້າດຽວ ເຮົາ­ຍັງ­ພົບການ­ໃຊ້­ພາສາ­ທີ່­ແຕກ­ຕ່າງ­ຈາກ­ຍຸກເຮົາ­ໄປຫຼາຍເຖິງ­ຂະ­ໜາດ­ນີ້, ອັນ­ນີ້ເຮົາຈະ­ວ່າ ບັນ­ພະ­ບູຣຸດເຮົາ­ນັ້ນ ­ໃຊ້­ພາສາຊອດກະ­ຈາ­ໄດ້ບໍ ? ແຕ່ເມື່ອມາ­ສຶກ­ສາ­ຄັກໆ­­ແລ້ວ ບໍ່­ແມ່ນ­ຊອດກະ­ຈາເລີຍ ຫາກ­ແມ່ນ­ຄວາມ­ຫຼາກ­ຫຼາຍ­ຂອງ­ພາສາ, ສະ­ນັ້ນ, ການ­ທີ່ການ­ໃຊ້­ພາສາ­ໃນ­ໜັງ­ສື­ພະ­ລັກ-ພຣະ­ລາມ ມີ­ຫຼາຍ­ຄໍາ­ແປງ­ຮູບມາເປັນ­ຮູບ­ອື່ນກະ­ມີ ເຊັ່ນ ຈັກ, ຈິ່ງ, ເສັຽ, ກັບກາຍມາເປັນ ຈະ­, ຈຶ່ງ, ສາ ເຮົາ­ກໍບໍ່­ໄດ້ວ່າການ­ ປ່ຽນ­ແປງ­ຈະ­ບໍ່ເກີດ­ຂຶ້ນ, ເພາະ­ເຮົາຍອມ­ຮັບ­ຄວນ­ປ່ຽນ­ແປງເຮົາ­ຈຶ່ງ­ສຶກ­ສາອະ­ດີດ, ແລ້ວເມື່ອເຮົາ­ຮູ້ວ່າ­ມັນ­ປ່ຽນ­ແປງ ເຮົາ­ຕ້ອງ­ຮູ້ວ່າ­ມັນ­ປ່ຽນ­ແປງມາຈາກ­ໃສ ນັ້ນ­ແລ້ວ­ສໍາ­ຄັນກ­ວ່າການ­ທີ່ມາບອກ­ວ່າ "ຜູ້ນັ້ນ­ຂຽນ­ຜິດ ຜູ້ນີ້­ຂຽນ­ຖືກ" ຄໍາ­ວ່າ ຈັກ ປ່ຽນມາເປັນ ຈະ­ ດຽວ­ນີ້ ເຮົາມາ­ນິຍົມ­ກັນ­ໃຊ້ ຊິ ແທນ ຈະ­ ໃຫ້ບາງ­ສໍານວນ­ປະ­­ໂຫຍກ ­ແລ້ວເຮົາຈະ­ວ່າ­ຄົນ ­ໃຊ້ ຊິ "ເວົ້າຄວາມ­ລາວ, ຄົນເວົ້າຈະ­ ໃຊ້­ຄວາມ­ໄທຍ໌, ອັນ­ນີ້ບໍ່ເຫັນ­ສົມ­ຄວນເລີຍ, ຄວນ­ສອນ­ໃຫ້­ຄົນເຂົ້າ­ໃຈ­ໃຊ້ "ຈະ­" ກັບ "ຊິ" ໃຊ້ເມື່ອ­ໃດ­ນີ້­ຈຶ່ງ­ຈະ­ຖືກ­ຕ້ອງກ­ວ່າ, ແລ້ວ­ຈະ­ບໍ່­ຄວນ­ຈະ­ບອກ­ວ່າ ຄົນເວົ້າພາສາລາວ­ລ້ວນໆ­ ຫຼື­ພາສາ­ທ້ອງ­ຖິ່ນ­ລ້ວນໆ­ ເປັນການ­ໃຊ້­ພາສາຊອດກະ­ຈາເລີຍ. ເຮົາ­ຮູ້­ຢູ່­ແກ່­ໃຈ­ແລ້ວ­ວ່າ ພາສາລາວ­ມີ­ຫຼາຍ­ສໍານຽງ, ມີ­ຫຼາຍ­ທ້ອງ­ຖິ່ນ, ການ­ໃຊ້­ຄໍາ ມີອັນເໝືອນ­ກັນ ແລະ­­ແຕກ­ຕ່າງ­ກັນ­ຢູ່­ແລ້ວ ເປັນ­ຫຍັງເຮົາ­ຈຶ່ງ­ບໍ່ຍອມ­ຮັບ­ມັນ ແລ້ວ­ຍ່ອມ­ຮັບເອົາ­ຄໍາ­ທີ່ຍອດ­ຍິ່ງ ແລະ­ເປັນ­ທີ່ນິຍົມ ຮູ້­ຈັກ­ແລະ­ເຂົ້າ­ໃຈ­ກັນ­ທົ່ວ­ໄປມາເປັນ­ພາສາ­ໃນ­ວົງ­ສາຄະ­ນາຍາດ­ແຫ່ງ­ຊາດ­ ລາວ­ໃຫ້­ຈະ­­ແຈ້ງ­ລະ­ ?
- ເຮົາຈະ­ຢັງ­ຢືນ­ຢູ່­ໃນ­ແນວ­ຄິດ­ທ້ອງ­ຖິ່ນ­ຂອງ­ຕົນເອງ­ວ່າ­ຖືກ­ທັງ­ໝົດ­ນັ້ນ ມັນເປັນ­ໄປ­ໄດ້ຍາກ­ທີ່­ສຸດ­ໃນການ­ພັດ­ທະ­ນາພາສາ ການ­ທີ່­ພັດ­ທະ­ນາ ໄດ້ດີນັ້ນ ເຮົາ­ຮູ້­ແລ້ວ­ວ່າ ລາວເຮົາ­ມີ­ທ້ອງ­ຖິ່ນ­ໃຫຍ່ໆ­ຢູ່­ຕັ້ງ ໔ ທ້ອງ­ຖິ່ນ ຄື ທ້ອງ­ຖິ່ນເໜືອ, ທ້ອງ­ຖິ່ນກາງ ແລະ­ທ້ອງ­ຖິ່ນ­ໃຕ້ ແລະ­ທ້ອງ­ຖິ່ນ­ຕາເວັນອອກ­ສຽງເໜືອ ແລະ­­ໃນ­ແຕ່­ລະ­ທ້ອງ­ຖິ່ນເຮົາ­ຍັງ­ມີອັດ­ຕະ­ລັກ­ຂອງ­ຊຸມ­ຊົນ ແລະ­ເຜົ່າ­ຊົນ­ອີກ­ຕ່າງ­ຫາກ, ທັງ­ໝົດເຮົາ­ກໍຮູ້­ແລ້ວ­ວ່າ­ແຕ່­ລະ­ທ້ອງ­ຖິ່ນ­ນັ້ນ ຍ່ອມ­ມີ­ຄວາມ­ແຕກ­ຕ່າງ­ກັນ­ຢ່າງ­ລົງ­ຕົວ, ເປັນ­ຫຍັງເຮົາ­ຊິບໍ່ຍອມ­ຮັບ­ໄດ້ວ່າ ພາສາລາວ­ໃນ­ແຕ່­ລະ­ທ້ອງ­ຖິ່ນ­ນັ້ນ ຄື­ພາສາ­ວົງ­ສາຄະ­ນາຍາດ­ລາວ ແທນ­ທີ່­ທີ່ເຮົາຈະ­ມາ­ຢືນການເອົາ­ແຕ່­ທ້ອງ­ຖິ່ນດຽວເປັນ­ຫຼັກ ແລ້ວມາບອກ­ວ່າ­ອັນ­ນີ້­ຜິດ­ອັນ­ນີ້­ຖືກ­ລະ­ ?
- ຄົນ­ລາວເຮົາ ຍ້ອນ­ຖືອັດ­ຄະ­ວິ­ໄສ ແລະ­ອະ­ຄະ­ຕິວິ­ໄສ­ນີ້­ແລ້ວ ຈຶ່ງເຮັດ­ໃຫ້ການ­ພັດ­ທະ­ນາພາສາ ແລະ­ອັກ­ສອນ­ໄປ­ໃນ­ທາງ­ທີ່­ຊັກ­ຊ້າ­ລ້າຫຼັງ ເປັນເວ­ລາ ໗໖ ປີ (໑໙໓໕-໒໐໑໑) ເປັນ­ຢ່າງ­ນ້ອຍ
- ຜູ້­ຂຽນ­ຄິດ­ວ່າ ພາສາລາວ­ແຕ່­ລະ­ ທ້ອງ­ຖິ່ນ ເປັນເຄົ້າ­ມູນ­ຂອງ­ພາສາລາວ­ແຫ່ງ­ຊາດ, ຄວາມ­ຫຼາກ­ຫຼາຍ­ຂອງ­ພາສາລາວ ຄື­ຈຸດ­ກໍາເນີດ­ແຫ່ງ­ຄວາມເປັນ­ຊາດ­ລາວ­ທີ່ມີເອກະ­ລັກ ແລະ­ພັດ­ທະ­ນາ, ຂ້າພະ­ເຈົ້າຍອມ­ຮັບ­ໃນເຄົ້າ­ມູນ­ແຫ່ງ­ພາສາລາວ­ທີ່­ປາ­ກົດ­ຕົວ­ໃນ­ ແຕ່­ລະ­ທ້ອງ­ຖິ່ນ ແລະ­ຂ້າພະ­ເຈົ້າເອງ­ບໍ່ຍອມ­ຮັບ­ວ່າ­ຄົນເວົ້າພາສາລາວ­ລ້ວນໆ­ (ເຖິງ­ມີ­ຄໍາ­ທ້ອງ­ຖິ່ນ­ປົນ­ຢູ່ກໍຕາມ) ວ່າເປັນ­ພາສາຊອດກະ­ຈາ, ແຕ່­ຈະ­ຍອມ­ຮັບ­ໃນການ­ຂຽນ­ຜິດ­ຮູບ ແລະ­ເວົ້າ­ຜິດ­ສຽງ­ນັ້ນ­ສອດ­ຄ່ອງ­ກັບ­ທິດ­ສະ­ດີ­ພາສາ­ວິບັດ ແລະ­ອັກ­ຂະ­ຣະ­ວິບັດ ອັນ­ພາສາ­ວິບັດ, ອັກ­ຂຣະ­ວິບັດ ແລະ­ພາສາຊອດກະ­ຈະ­ນັ້ນ ເປັນເຊັ່ນ­ໃດ ເປັນ­ດັ່ງ­ນີ້­ຄື.
- ຕາມການ­ສຶກ­ສາ ສອບ­ຖາມ ເລື່ອງການ­ກໍາເນີດ ທິດ­ສະ­ດີດ­ພາສາຊອດກະ­ຈາ ແລະ­ພາສາ­ວິບັດ­ນັ້ນ ຄືດັ່ງ­ນີ້.
ກ. ຄໍາ­ວ່າພາສາ­ວິບັດ : ຍັງ­ບໍ່­ທັນ­ຮູ້­ໄດ້ວ່າເກີດ­ປີ­ໃດ ແຕ່­ພໍອະ­ນຸມານ­ໄດ້ວ່າ ເກີດ­ຫຼັງ­ຈາກ­ປີ ຄ.ສ ໑໙໓໕ ເປັນ­ຕົ້ນມາ ເພາະ­­ໄລຍະ­ນີ້ ເປັນ­ຍຸກ­ປ່ຽນ­ແປງ ພາສາ ແລະ­­ແນວ­ຄິດ­ຊາດ­ຂຶ້ນມາ(ເພາະ­­ໄລຍະ­ນັ້ນ ມີການກະ­ກຽມ­ປະ­ກາດເອກະ­ຣາດ­ຈາກ­ຝ­ຣັ່ງ) ການ­ໃຊ້­ພາສາ­ວິບັດ­ນັ້ນເປັນເຊັ່ນ­ໃດ ມີ­ຄົນເວົ້າພາສາ­ຜິດເຄົ້າ­ຜິດ­ມູມ ແລ້ວ­ກໍມີນັກ­ຄິດ­ໃນ­ສະ­­ໄໝ­ນັ້ນ ຕັ້ງ­ກົດເກນ­ນີ້­ຂຶ້ນມາ ແຕ່­ຕາມ­ທີ່ຍິນມາ ກໍມີການ­ຖົກ­ຖຽງ­ກັນ­ຢູ່ວ່າ ການ­ໃຊ້­ພາສາ­ວິບັດເປັນ­ແລ້ວ­ໃນ­ຫຼາຍ­ຄົນ­ກໍ­ໃຫ້­ທັດ­ສະ­ນະ­ ແລະ­ສະ­ຫຼຸບ­ໄດ້ວ່າ(ຍັງ­ບໍ່ມີການ­ບັດ­ທຶກ­ໄດ້ຍິນ­ຕາມ­ຜູ້ເຖົ້າ­ຜູ້­ ແກ່­ສະ­­ໄໝ­ນັ້ນເວົ້າ­ໃຫ້­ຟັງ­ຊື່ໆ­) ພາສາ­ວິບັດ­ນັ້ນ ຄື ເວົ້າພາສາ­ຜິດ­ສຽງ ເຊັ່ນ ຊິອີ໋ວ ພັດອອກ­ສຽງ­ວ່າ ຊິອິ້ວ,(ບໍ່­ແມ່­ພາສາລາວ ແຕ່ມັນ­ຕິດ­ພັນ­ກັບ­ພາສາລາວນານ­ແລ້ວ ພຽງ­ແຕ່ຍົກ­ຕົວ­ຢ່າງ­ວ່າ­ຜິດ­ສຽງເປັນເຊັ່ນ­ໃດ) ຣັສ­ມີ ອອກ­ສຽງ­ວ່າ ຣັດ­ສະ­ໝີ, ປ­ຣັຊຍາ(ປັດ­ຊະ­ຍາ) ອອກ­ສຽງ­ປັດ­ສະ­ຍາ ຫຼື­ປາດ­ສະ­ຍາ ດັ່ງ­ນີ້, ຕໍ່ມາ­ກໍມີ­ຄໍາ­ວ່າ ອັກ­ຂະ­ຣະ­ວິບັດ ຂຶ້ນມາ­ອີກ ເຊິ່ງ­ຜູ້­ສັນ­ທັດ­ກໍຣະ­ນີນີ້ ອະ­ທິບາຍ­ວ່າ ອັກ­ຂະ­ຣະ­ວິບັດ­ນັ້ນ ຄື ຂຽນ­ພາສາພາສອນ­ລາວ­ທີ່­ຜິດ­ໄປຈາກ ຣາຊະ­ບັນ­ຍັດເລກ­ທີ ໑໐ (­ແຕ່ກໍບໍ່ມີ­ຫຼັກ­ຖານ­ຂຽນ­ໄວ້­ຈະ­­ແຈ້ງ)
ຂ. ຄຳວ່າ ພາສາຊອດກະ­ຈາ ບາງ­ທ່ານ­ກໍວ່າເກີດ­ ກ່ອນ­ປົດ­ປ່ອຍ­ຈັກ­ໜ່ອຍ, ເພາະ­ວ່າ­ໃນ­ຂະ­ນະ­ນັ້ນ ມີ­ຄົນ­ລາວເຮົາ "ໜ້າ­ຊິ­ແມ່ນ­ພວກ­ໄວ­ໜຸ່ມ"(­ແຕ່­ຄົນເກົ່າບອກ­ວ່າ ບໍ່­ແມ່ນ­ແຕ່­ໄວ­ໜຸ່ມ ເຫັນ­ວ່າ­ມີການເວົ້າ­ໃນ­ວົງການ­ຣາຊະ­ການ­ຂະ­ນະ­ນັ້ນ­ດ້ວຍ) ເວົ້າພາສາລາວ­ຄຳໜຶ່ງ ເວົ້າພາສາ­ອັງ­ກິດ-ຝ­ຣັ່ງ­ຄຳໜຶ່ງ­ປົນ­ກັນ, ລັກ­ສະ­ນະ­ ເຊັ່ນ­ນີ້­ຮຽກ­ວ່າພາສາຊອດກະ­ຈາ (ຄືບໍ່­ໄດ້ເວົ້າພາສາ­ລ້ວນໆ­ນັ້ນເອງ), ໄລຍະ­ປີ ໑໙໘໙-໑໙໙໐ ຂະ­ນະ­ນັ້ນ ກໍເຫັນ­ມີການ­ກ່າວເຖິງ­ພາສາຊອດກະ­ຈາເໝືອນ­ກັນ, ຈຶ່ງ­ມີ­ຜູ້ອະ­ທິບາຍ­ວ່າ ການເວົ້າຄຳລາວ­ແທ້ໆ­ ທີ່ເວົ້າສຳນຽງ­ໃດ­ກໍຕາມ ຫຼື­ຄຳທ້ອງ­ຖິ່ນ­ໃດ­ກໍຕາມ ບໍ່­ແມ່ນການເວົ້າຊອດກະ­ຈາ ຫາກ­ແຕ່ວ່າການເວົ້າພາສາຊອດກະ­ຈາ ຄືການເວົ້າພາສາລາວ­ປົນ­ກັບ­ພາສາ­ຕ່າງ­ປະ­ເທດ (ເຊິ່ງ­ບໍ່­ແມ່ນ­ພາສາ­ໃນ­ວົງ­ສະ­ກຸນດຽວ­ກັນ) ນັບ­ແຕ່ນັ້ນມາການເວົ້າເຖິງ­ທິດ­ສະ­ດີ­ພາສາຊອດກະ­ຈາ ກໍຄ່ອຍໆ­ເຊົາ­ນິຍົມ­ລົງເທົ້າ­ບັດ­ນີ້­ແລ.

ຮຽນພາສາລາວ ຈາກນິທານຊຽງໝ້ຽງ 1(ຂໍລູກສາວອູປະຮາດມາເຮັດລຸກ)

- ຈົວສີທະນົນໄຊ ໄດ້ສຶກອອກຈາກເນນ ກໍໄດ້ກັບໄປຢູ້ໃນວັງພະຍາຕາມເດີມ ຈົນໄດ້ເປັນຂູນຊັ້ນຜູ້ນ້ອຍ ໃນວັງ, ມີນາມວ່າຂູນສີທະນົນໄຊ, ແຕ່ຄົນຍັງຮຽກວ່າ "ຊຽງໝ້ຽງ" ເໝືອນເດີມ, ໃນບັນດາຂ້າຣາຊະ ການຊັ້ນຜູ້ໃຫຍ່ທັງຫຼາຍ ບໍ່ມັກຂີ້ໜ້າຂູນຊຽງໝ້ຽງຈັກຄົນ, ຜູ້ທີ່ເປັນສັດຕູກັບຊຽງຄັກກວ່າ ເພິ່ນ ແມ່ນອຸຸປະຮາດໃຫຍ່, ວ່າແຕ່ຊຽງໝ້ຽງເວົ້າຂຶ້ນເລື່ອງໃດ ຊິດີ ຊິຮ້າຍ ອຸປາຮາດມັກຂັດທຸກຢ່າງ, ຊຽງໝ້ຽງຄິດວ່າຄັນໄດ້ເປັນແກ່ວເປັນດອງກັບອູປາຮາດ ຄວາມຂັດແຍ້ງອາດເບົາບາງລົງ.

- ວັນໜຶ່ງ ບັນດາຂ້າຣາຊະການເຂົາເຝົ້າ ທີ່ທ້ອງພະໂຮງ ພະຍາຖາມຂຸນຊຽງໝ້ຽງວ່າ "ເປັນຈັ່ງໃດ ຂຸນສີທະນົນໄຊ ເອົາເມັຍມາ 2-3 ປີແລ້ວ ຄືບໍ່ເຫັນໄດ້ລູກໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຊື່ນຊົມແນ່(ພະຍາກັບຊຽງ ໝ້ຽງສ່ຽວກັນແຕ່ນ້ອຍ ເພາະວ່າພະຍາອົງນີ້ຕອນຍັງນ້ອຍລ້ຽງຍາກ ພະຍາອົງກ່ອນຈຶ່ງໄປຜູກແຂນ ເອົາຊຽງໝ້ຽງມາເປັນລູກບຸນທຳ ແລ້ວຕັ້ງໃຫ້ເປັນສະຫາຊາດນຳພະຍາອົງນີ້)

- ຊຽງໝ້ຽງຕອບພະຍາວ່າ "ສົງໄສເມັຍຂອງເຂົາເປັນໝັນ ແຕ່ຢຢ່າງໃດກໍຕາມໃຫ້ພະຍາອົດໃຈລໍ ຈັກໜ່ອຍ ຊິພາຍາມໃຫ້ໄດ້ລູກມາຖວາຍພະຍາໃຫ້ໄດ້ຊື່ນຊົມ"

- ວັນນັ້ນ ຕອນແລງ ຊຽງໝ້ຽງໄດ້ຖືເຄື່ອງສັກກາຣະສົມມາ ໄປຍັງໂຮງຂອງອຸປະຮາດກ່າວຈຸດປະສົງໃຫ້ ອຸປາຮາດຟັງວ່າ "ພະຍາຍາກເຫັນລຸກຂອງຕົນ ເພື່ອຈະໃຫ້ພະຍາຊື່ນພະໄທ ຈຶ່ງຢາກມາຂໍລູກສາວຂອງ ອຸປາຮາດມາເຮັດລູກ"

- ອຸປາຮາດຟັງແລ້ວ ບໍ່ສະເດືອກໃຈ ຄິດໄດ້ແຈ່ໃນໃຈວ່າ ຄັນຊຽງໝ້ຽງເອົາລູກສາວຕົນໄປເປັນລຸກ ກໍບໍ່ເສັຍຫາຍຫຍັງ ອາດຈະໄດ້ຄວາມດີຄວາມຊອບຈາກພະຍາພ້ອມ ຫາກຊຽງໝ້ຽງ ເອົາລຸກສາວຕົນ ໄປທູນພະຍາ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ອຸປາຮາດຈຶ່ງໃຫ້ລູກສາວອາຍຸ 16 ປີແກ່ຊຽງໝ້ຽງ ພ້ອມທັງສັ່ງໃຫ້ລ້ຽງ ເກືອເຜີອມ່າມບໍ່ໃຫ້ທຸກຢາກປາກໝອງ" ຊຽງໝ້ຽງຮັບປາກທຸກປະການ.

- ເມື່ອຊຽງໝ້ຽງ ໄດ້ລູກສາວອຸປາຮາດແລ້ວ ກໍເອົາເມືອໂຮງຂອງຕົນ ທຳການຢູ່ກິນນໍາລູກສາວຂອງ ອຸປາຮາດຈົນຕັ້ງທ້ອງມີລູກ, ເມື່ອອຸປາຮາດເຫັນລຸກສາວຕົນຕັ້ງທ້ອງ ກໍຕົກໃຈ ຖາມໄດ້ຄວາມວ່າ ໄດ້ຢູ່ກິນເໝືອນຜົວເໝືອນເຮັດກັບຊຽງໝ້ຽງ.

- ອຸປາຮາດ ຮູ້ແລ້ວເກີດຄວາມໂມໂຫ ອາດຄາດມາດແຄ້ນໃຫ້ຊຽງໝ້ຽງນຳຄວາມຂຶ້ນທູນພະຍາ ເພື່ອຟ້ອງຊຽງໝ້ຽງ ທີ່ຜິດສັນຍາວ່າຂໍລູກສາວຕົນໄປເຮັດລູກ ແຕ່ກັບເອົາໄປເຮັດເມັຍ.

- ເມື່ອເສນາຂ້າມະຮາດ ເຂົ້າທີ່ປະຊຸມໃນທ້ອງພະໂຮງຄົບແລ້ວ ພະຍາຈຶ່ງຖາມຊຽງໝ້ຽງວ່າ "ຊຽງໝ້ຽງ" ທ່ານໄປຂໍລູກສາວອປາຮາດໄປເຮັດລຸກແທ້ບໍ ?" ຊຽງໝ້ຽງຕອບວ່າ "ແມ່ນແລ້ວຂ້ານ້ອຍ" ພະຍາ ຈຶ່ງ ຖາມຕໍ່ໄປວ່າ "ອຸປາຮາດຟ້ອງທ່ານວ່າ ທ່ານຂໍລູກສາວອຸປາຮາດໄປເຮັດລູກ ແຕ່ທ່ານກັບເອົາລູກສາວ ເພິ່ນໄປເຮັດເມັຍຈົນມີລູກ"

- ຊຽງໝ້ຽງຕອບວ່າ "ຂ້າແຕ່ອາຍາພົ້ນເກົ້າ ພົ້ນຂະໝ່ອມ ຂ້ານ້ອຍໄດ້ທຳຖືກຕ້ອງຕາມສັນຍາທຸກ ປະການ ບໍ່ໄດ້ຜິດສັນຍາເລີຍ"

- ອູປາຮາດທ້ວງຂຶ້ນວ່າ "ທ່ານຂໍລູກສາວ ຂ້າພະເຈົ້າໄປເຮັດລູກ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງໃຫ້ ທີ່ນີ້ທ່ານເອົາໄປເຮັດ ໃຫ້ລູກຂອງຂ້າພະເຈົ້າມີທ້ອງຈັ່ງຊີ້ ນັບວ່າຜິດສັນຍາແລ້ວ".

- ຊຽງໝ້ຽງຕອບວ່າ "ຂ້ານ້ອຍ ກໍຂໍລູກສາວອຸປາຮາດໄປເຮັດລູກ ຢ່າງຖືກຕ້ອງ ອີກບໍ່ນານລູກສາວ ຂອງທ່ານຈະໄດ້ລູກໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າ"

- ພະຍາສົງໄສ ຖາມວ່າ "ທ່ານວ່າຈັ່ງໃດ ຊຽງໝ້ຽງ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ເຂົ້າໃຈ ?"

- ຂ້ານ້ອຍໄດ້ເອົາລູກສາວອຸປາຮາດໄປ ເພື່ອໄປເຮັດລຸກ ເພື່ອມາຖວາຍພະໃຫ້ຊື່ນໃຈ, ເມື່ອໄດ້ລູກສາວ ອຸປາຮາດໄປແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າກໍຂ້ຽວເຮັດລຸກທັງເວັນທັງຄືນ ຈົນໃກ້ຈະສຳເລັດ ອີກບໍ່ດົນລູກສາວ ຂອງອູປາຮາດ ຈະໄດ້ລູກໃຫ້ແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ.

- ພະຍາຟັງ ໄຕ່ຕອງຄິດດູກໍສົມຄວນແຕ່ຄວາມຂອງຊຽງໝ້ຽງ "ເອ...ແມ່ນຄວາມຊຽງເວີຍ ເອົາລູກສາວ ອຸປາຮາດໄປທຳລູກ"

- ພະຍາຫງວາກໜ້າໄຫຫາອູປາຮາດ "ວ່າຈັ່ງໃດ ທ່ານອຸປາຮາດ ແມ່ນຄວາມບັກຊຽງບໍ ?"

- ອຸປາຮາດບໍ່ຈັກຊິເວົ້າ "ແມ່ນຄວາມຊຽງ" ອຸປາຮາດໄດ້ແຕ່ນຶກຄຽດໃນໃຈ ເສັຍຫົວໃຫ້ບັກຊຽງ ບໍ່ໄດ້ຮອດຄ່າດອງຈັກອັດ ເພາະມັນຊິເອົາໄປເຮັດລູກ ບໍ່ໄດ້ເອົຳໄປເຮັດເມັຍ 55555


- ທ່ານຜູ້ອ່ານ ໄດ້ຮຽນພາສາໃນເລື່ອງຊຽງໝ້ຽງຕຈົບແລ້ວ ໄດ້ຄວາມຄິດຫຍັງແນ່ລະ ?

ສະກົດ

- ຄວາມເຫັນ ຄື ກ. ໃນ­ພາ­ສາ­ລາວ ກໍສະ­ກົດ­ຕາມ­ສຽງ ຕົວຢ່າງ­ຄື : ຂ້ອຍ, ຊິ, ໄປ, ເມືອງ, ຊຽງ, ຂວາງ, ກັບ, ພໍ່, ຂອງ, ຂ້ອຍ, ມື້, ອື່ນ, ແຕ່, ເຊົ້າ. (ເບິ່ງ­ຄໍາເລົ່ານີ້ ມັນ­ຢູ່ໂດດດ່ຽວ ມັນຈະ­ສົມ­ບູນໃນໂຕມັນເອງ ແລະ­ລ້ວນແຕ່ເປັນ­ພາ­ສາ­ລາວ ການ­ຂຽນ­ທີ່ເຫັນ­ນັ້ນ ລ້ວນແຕ່ສະ­ກົດ­ຕາມ­ສຽງ ຂອງ­ພາ­ສາ­ລາວທີ່ເວົ້າອອກ­ມາ ເປັນ­ທາງ­ການແທ້ໆ­ ເມື່ອນໍາເອົາ­ຄໍາເລົ່ານີ້ ມາ­ປະ­ກອບ­ກັນເຂົ້າເປັນປະ­ໂຫຍກຈະ­ໄດ້­ດັ່ງ­ນີ້, ຂ້ອຍ­ຊິໄປເມືອງ­ຊຽງ­ຂວາງ­ກັບ­ພໍ່ຂອງຂ້ອຍ­ມື້­ອື່ນແຕ່ເຊົ້າ (ໄດ້­ຄໍາເວົ້າ­ປະ­ໂຫຍກ­ສົມ­ບູນ) ຄໍາເລົ່ານີ້ເມື່ອເຫັນ­ຮູບແລ້ວ ຈະ­ຮູ້ໂລດວ່າ ມັນ­ສື່ຄວາມ­ໝາຍຫຍັງ ເປັນ­ຄໍາ­ທີ່­ສົມ­ບູນໃນ­ຕົວຂອງ­ມັນ ຄືພາ­ສາ­ລາວ ເປັນ­ຄໍາດ່ຽວໆ­ ຈະ­ມີຄວາມ­ສົມ­ບູນໃນ­ຕົວຂອງ­ມັນ ຫາກເວົ້າ­ທາງ­ໜຶ່ງ ກໍກ່າວວ່າເປັນ­ຄໍາເວົ້່າ­ທີ່­ບໍຣິສຸດ ເຕັມ­ຄວາມ­ໝາຍໃນ­ຕົວຂອງ­ມັນເອງ ແລະ­ຖືວ່າເປັນ­ການ­ຂຽນ­ຕາມເຄົ້າ­ສຽງເຊັ່ນ­ກັນ. ຂ. ໃນ­ຄໍາເວົ້າ­ຕ່າງປະ­ເທດ ຈໍາເປັນຕ້ອງ­ຂຽນ­ຕາມເຄົ້າ­ສຽງ­ຂອງ­ມັນ ການ­ຂຽນ­ຕາມເຄົ້າ ບາງ­ຄໍາ­ຕ້ອງ­ການ­ອັກ­ສອນ­ພິເສດປະ­ກອບ­ການ­ຂຽນ, ບາງ­ຄໍາ­ຕ້ອງ­ການ­ການສະ­ກົດ­ພິເສດ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ປະ­ສົມປະ­ເສ (ປົນ­ກັນ) ກັບ­ຄໍາໃນ­ສຽງ­ທີ່ຄ້າຍ­ຄຽງ­ກັນ ເຊັ່ນ ຕົວຢ່າງ­ຄໍາໃນປະ­ໂຫຍກ­ນີ້: - ການເວລາບອກເຖິງ­ການກະ­ທໍາບາງສ່ວນ­ຂອງມະ­ນຸດ ຫາກເຮົາມີຄວາມ­ມຸ້ງ­ຫວັງ­ທໍາ­ສິ່ງ­ນັ້ນໃຫ້­ສໍາເລັດ ຕ້ອງສ້າງ­ຄວາມ­ຊອບ­ທໍາ­ຢ່າງເໝາະ­ສົມ ບໍ່ແມ່ນ­ຊິກະ­ການ­ໝາຍໄວ້­ຊື່ໆ­ແລ້ວບໍ່ເຮັດ­ບໍ່­ທໍາ­ຫຍັງ­ຈັກ­ດີ້. (ໃນ­ຄໍາເວົ້າເທິງ­ນີ້­ມີມີຄວາມ­ຄືກັນ ຂຽນແບບ­ນີ້­ກໍໃຊ້ໄດ້ ແຕ່­ມັນ­ບໍ່ແຍກ­ຄວາມແຕກຕ່າງໃຫ້­ຜູ້ອ່ານ ຮູ້ໄດ້ວ່າ­ຄໍາເລົ່ານີ້ແຕກຕ່າງ­ກັນ­ຈັ່ງໃດ ມີຄວາມ­ໝາຍ­ຈັ່ງໃດ ເຊັ່ນ) - ກາ­ລເວລາບອກເຖິງ­ກາ­ຣກະ­ທໍາບາງສ່ວນ­ຂອງມະ­ນຸສຍ໌­ ຫາກເຮົາມີຄວາມ­ມຸ້ງ­ຫວັງ­ທໍາ­ສິ່ງ­ນັ້ນໃຫ້­ສໍາເຣັດ ຕ້ອງສ້າງ­ຄວາມ­ຊອບ­ທັມຢ່າງເໝາະ­ສົມ ບໍ່ແມ່ນ­ຊິກະ­ການ­ໝາຍໄວ້­ຊື່ໆ­ແລ້ວບໍ່ເຮັດ­ບໍ່­ທໍາ­ຫຍັງ­ຈັກ­ດີ້, (ເຮົາ­ຈະ­ເຫັນ­ຄວາມແຕກຕ່າງຢ່າງຈະ­ແຈ້ງວ່າ) ກາ­ລ (ໝາຍເຖິງເວລາ) ກາ­ຣ (ໝາຍເຖິງ­ວຽກ­ງານ), ການ (ໝາຍເຖິງ­ກໍານົດ ຫຼືຂີດ­ໝາຍໄວ້) ນອກ­ຈາກ­ນັ້ນ ຍັງ­ມີຄໍາໃນ­ພາ­ສາອື່ນໆ­ໃນ­ພາ­ສາ­ລາວຄາດວ່າ ມີຈໍານວນ 70 ສ່ວນຮ້ອຍ ຂອງ­ຄໍາເວົ້າໃນ­ພາ­ສາ­ລາວ. - ຄໍາ­ຕົວຢ່າງເທິງ­ນັ້ນ ຕ້ອງ­ການ­ຂຽນ­ຕາມແບບສະ­ກົດ­ພິເສດ (ເຄົ້າ­ສຽງ­ບໍ່ຕ້ອງ­ການ­ອັກ­ສອນ­ພິເສດ­ກໍໄດ້ ເພາະ­ໃຊ້­ອັກ­ສອນ­ທີ່­ມີ 27 ໂຕເທົ່ານັ້ນ ພຽງແຕ່ສະ­ກົດ­ພິເສດ­ຕາມເຄົ້າກະ­ພໍ), ສະ­ກົດ­ຕາມເຄົ້າມີຄວາມ­ຄໍາ­ຄັນແນວໃດ ? ຕົວຢ່າງ­ຄໍາ­ໜຶ່ງວ່າ 1. ພະ­ບາດເຈົ້າ­ສະ­ເຫວີຍໂພດ­ຍາມແລງ, ຊົງສະ­ບາຍ­ສຸກ­ບໍ່­ມີໄພຕ້ອງ ເນົາໃນຫ້ອງ­ບັນ­ທົມ­ຫຼັບ­ນິດທະ­ເນັ່ງ ສຽງເຊັງໆ­ມ່ວນແມ້ງ­ນົນ­ຕີເສບກ່ອມ­ບັນເລງ. ກ. ຫາກເຮົາບໍ່­ຮູ້­ຊັບ ຄໍາວ່າ ສະ­ເຫວີຍໂພດ (ອາດ­ໝາຍເຖິງສະ­ເຫວີຍ­ຫຼາຍເກີນ­ກໍານົດ ຄວນ­ທີ່ເຂົ້າໃຈວ່າ ສເວີຍໂພຊນ໌­-ອັນ­ໝາຍເຖິງໂພຊະ­ນາການ) ຫາກເຂົ້າໃຈຕາມ­ການ­ຂຽນ ຕາມ­ສຽງວ່າ­ສະ­ເຫວີຍໂພດ(ກິນໂພດ-ກິນ­ຫຼາຍ) ມັນ­ຊິໄປເຮັດໃຫ້­ຜູ້­ບໍ່­ຮູ້ວ່າ ເອ້.....ກິນໂພດ­ປານ­ນີ້ ຄືວ່າ­ສະ­ບາຍທ້ອງລະ­ ທັງ­ບັນ­ທົມ(ນອນ)ສະ­ບາຍ­ສຸກເສີຍໆ­ໆ­ ບໍ່­ມີຫຍັງເກີດ­ຂຶ້ນ.....(ນີ້ແລ້ວຄືຄວາມ­ຈໍາເປັນຕ້ອງ­ຂຽນ­ຕາມເຄົ້າ) ຫາກເຮົາບໍ່­ສົນໃຈຊິພັດທະ­ນາວິຊາການ ບໍ່­ຈໍາເປັນ­ຂຽນ­ຕາມເຄົ້າກໍໄດ້ ແຕ່ຄວາມ­ຮູ້ຈະ­ບໍ່­ຖືກ­ພັດທະ­ນາໄດ້ ເພາະ­ມັນຈະ­ວົນໆ­ໆ­ວາຍ­ຢູ່ແຕ່­ຄໍາເວົ້າ ຫຼັກໄວຍາກອນ­ຢູ່­ຊໍ້າໆ­ຊາກ ວັນນະ­ຄະ­ດີ ອື່ນໆ­ໆ­ ວິຊາການ­ອື່ນ­ກໍບໍ່­ຖືກ­ພັດທະ­ນາ ຫຼືພັດທະ­ນາແລ້ວກໍບໍ່­ສາມາດຈະ­ຂະ­ຫຍາຍ­ຕົວໄດ້ເພາະ­ມັນຂ້ອງໆ­ໆ­ໆ­ໆ­ຢູ່­ດັ່ງ­ ທີ່ເຫັນ) 2. ອັນ­ທີ່­ຍົກ­ຕົວຢ່າງ­ມານີ້ເປັນ­ພຽງເລັກໆ­ໆ­ນ້ອຍໆ­ໃນ­ຄໍາ ທີ່ເຮົາມີອັກ­ສອນສະ­ກົດ­ຢູ່ ບາງ­ຄໍາໃນ­ພາ­ສາອື່ນ­ທີ່­ປົນໃນ­ພາ­ສາ­ລາວຕ້ອງ­ການ­ອັກ­ສອນ­ອື່ນ ຈໍານ 14 ຕົວ ທີ່­ຂາດ­ຫາຍໄປ ຍິ່ງ­ມີຄວາມຫຍຸ້ງ­ຍາກ­ໜັກ­ກວ່ານີ້­ອີກ (ຍົກ­ຕົວຢ່າງ­ຂຽນໃຫ້ເຫັນ­ຮູບ­ບໍ່ໄດ້ ເພາະ­ບໍ່­ມີອັກ­ສອນ­ຂຽນປະ­ກອບ ແຕ່­ພໍຍົກໃຫ້ເຫັນ­ຮອຍ­ຈັ່ງ­ຊີ້) ກ. ຕົວຢ່າງວ່າ ກົດ­ໝາຍ­ຂອງເຮົາ ອາດ­ບໍ່­ສາມາດເປັນ­ກົດ­ໝາຍ­ທີ່­ດີໄດ້ ເພາະ­ສັງ­ຄົມເຮົາບໍ່ໄດ້ປະ­ຕິບັດ­ຕາມ­ກົດ­ໝາຍ, ຫາກເຮົາບໍ່ໄດ້­ທໍາ­ຕາມ­ກົດ­ໝາຍ ມັນ­ກໍກົດໜ່ວງທ່ວງ ດຶງ­ຄວາມຈະ­ເລີນ­ຂອງບ້ານເມືອງໄດ້ (ກົດ-ກົຕ ແລະ­ກົຕໝາຍ) ຂຽນຕ່າງ­ກັນຍ່ອມ­ມີຄວາມ­ໝາຍຕ່າງ­ກັນແລ.

ຕອບກັບ ແຈ້ງລຶບ

ແຮກໆໆໆ

- ມີຄົນບໍ່ຮູ້ເຊິ່ງເຖິງພາສາລາວຫາວ່າ "ແຮກ" ບໍ່ແມ່ນພາສາລາວ ເຊັ່ນ ມີຄົນວ່າ "ຄັ້ງແຮກ" "ເລີ່ມແຮກ" "ແຮກເລີ່ມ".

1. ບັນຫານີ້ ຜູ້ຂຽນເຫັນວ່າເປັນບັນຫາອັນຕະລາຍຕໍ່ພາສາລາວ, ອັນທີ່ວ່າມັນເປັນອັກຕລາຍຕໍ່ພາສາລາວນັ້ນ ຄື ຄວາມບໍ່ຮູ້ແຫຼ່ງເກີດ ແລະທີ່ມາຂອງຄຳເວົ້ານັ້ນເອງ, ແຕ່ນີ້ບໍ່ຖືກວ່າເປັນອັນຕະລາຍໜັກເທົ່າກັບ "ຄວາມມີອະຄະຕິ ແລະຄວາມເຫັນທີ່ຜິດນັ້ນ" ເພາະທັງສອງນີ້ ມັນຈະກາຍເປັນທິດສະດີຕໍ່ຕ້ານວັດທະນະທຳ Theory of cultural resistance. ທິດສະດີຖືວ່າເປັນອັນຕະລາຍທີ່ສຸດ ສໍາລັບຍຸກປັດຈຸບັນທິດສະດີນີ້ມີຜົນສັກສິດ ຫຼືມີປະໂຫຍດໃນຍຸກຂອງ ການສ້າງຊາດ, ຍຸກຕໍ່ຕ້ານການລ່າອະນານິຄົມ ແຕ່ສໍາລັບຍຸກປັດຈຸບັນແລ້ວ ເປັນຍຸກປະຊາທິປະໄຕ ແລະຍຸກພັດທະນາ ທິດສະດີນີ້ອາດໃຊ້ບໍ່ໄດ້ເລີຍ.

- ບາດນີ້ເຮົາມາແກ້ຂໍ້ສົງໄສ ຂອງຄົນທີ່ຕ້ານຄໍາວ່າ "ແຮກ" ບໍ່ແມ່ນພາສາລາວ, (ເຮົາພົບວ່າຄົນລາວທົ່ວໄປບໍ່ນິຍົມໃຊ້ "ແຮກ"    ໃນທາງກົງກັນຂ້າມກັນນັ້ນ ພັດປາກົດເຫັນຄົນລາວໃຊ້ ”ແລກ” ທົ່ວໄປໃນສັງຄົມ ທຸກໆຊັ້ນຄົນ, ການໃຊ້ຂອງພວກເຂົາ ເປັນໃຊ້ທີ່ບໍ່ໄດ້ຄໍານຶງເຖິງບັນຫາຖືກຜິດ ແລະຄວນບໍ່ຄວນເລີຍ, ແຖມຍັງກັບໄປມອງຜູ້ທີ່ໃຊ້ ແຮກໆ ແທນ ແລກໆໆ ວ່າເປັນການເວົ້າພາສາໄທຍ໌, ທີ່ຈິງໃນພາສາໄທຍ໌ ບໍ່ມີແຮກ ມີແຕ່ໃຊ້ ແຣກ, ຄົນທີ່ໃຊ້ແລກ ແທນແຮກ ຄົນນັ້ນໜ້າຈະໃຊພາສາໄທຍ໌ ແຖມຍັງໃຊ້ຜິດອີກຕ່າງ ກ່າວໄດ້ວ່າຜິດຍົກກໍາລັງສອງ.

- ບາດນີ້ ເຮົາມາຄົ້ນຫາວ່າ ແຮກໆໆ ໃນພາສາລາວ ມີການໃຊ້ບໍ ?
- ຜ່ານການຄົ້ນຄວ້າໃນຄໍາໃນພາສາລາວ ເຫັນວ່າ ແຮກໆນີ້ ເປັນພາສາລາວ ແລະເປັນຄໍາສະໜັບສະໜຸນທີ່ວ່າ ແລກໆ ຜິດ ແຮກຖືກ.

1. ເຮົາພົບຄໍາວ່າ ແຮກນາ ຄືໄຖນາຄັ້ງທໍາອິດ ຫຼືຄັ້ງທີ່ໜຶ່ງ.
2. ຕໍ່ມາເຮົາພົບຄໍາວ່າ ຕັ້ງເສົາແຮກ ການປູກເຮືອນ ຈະມີເສົາແຮກ ແລະເສົາຂວັນ, ເສົາແຮກ ເປັນເສົາທີ່ຕັ້ງຂຶ້ນກ່ອນ ຫຼືທໍາອິດນັ້ນເອງ

3. ເຮົາພົບຄໍາວ່າ ແຮກສ່ຽວ, ແຮກສ່ຽວ ເປັນວັດທະນະທັມລາວທາງສັງຄົມລາວໂດຍແທ້, ບັດນີ້ພິທີແຮກສ່ຽວ ຖືກລືມໄປແລ້ວ ແຕ່ຄົນລາວຍັງນິຍົມສ້າງມິດ ດ້ວຍການນັບຖືກັນເປັນສ່ຽວ, ໃນບູຮານ ການແຮກສ່ຽວເປັນພິທີກຳ ຄືໃຜໆໆໆ ຮັກກັນຊອບກັນເໝືອນກັບພີ່ນ້ອງ ມັກຈະແຮກສ່ຽວໃຫ້ແກ່ກັນ ຄືເຮັດພາຂວັນຜູກແຂນ ໃຫ້ຄໍາໝັ້ນສັນຍາ ວ່າຈະຮັກກັນເໝືອນພີ່ນ້ອງ.
- ແຮກສ່ຽວ ໝາຍຫວ່າ ການຜູກຮັກກັນຄັງຕໍາອິດນັ້ນເອງ.
- ທ່ານຜູ້ໃດ ພົບຄໍາທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັນນີ້ ອະທິບາຍໃຫ້ກວ້າງຂວາງອອກໄປດ້ວຍ ຈະເປັນພະຄຸນຍິ່ງ
- ທ່ານຜູ້ໃດຕ້ານພາສາລາວ ໂດຍທີ່ເອົາທິດສະດີຕໍ່ຕ້ານວັດທະນະທັມມາເປັນຕົວກໍານົດ ແລະໂດຍຄວາມບໍ່ຮູ້ກໍອາດ ກ່າວໄດ້ວ່າ ກໍາລັງທໍາລາຍພາສາລາວຢູ່ ດ້ວຍຄວາມບໍ່ຮູ້ສຶກຕົວກໍເປັນໄປໄດ້.
- ຈະຕ້ານ ຫຼືຍອມຮັບອັນໃດ ໃຫ້ສຶກສາມັນຮອບຄອບ ຈະເປັນການດີແທ້.

ຂຽນຕາມເຄົ້າ ເວົ້າຕາມກົດ

ສະກົດຕາມເຄົ້າ ດີຄັກ, ສະກົດຕາມສຽງ ດີພໍປະມານ, ສະກົດໄປທົ່ວທີບທົ່ວແດນ ອັນນີ້ດີໃຜດີມັນ 5555555555

- ຄວາມເຫັນ ຄື
ກ. ໃນພາສາລາວ ກໍສະກົດຕາມສຽງ ຕົວຢ່າງຄື : ຂ້ອຍ, ຊິ, ໄປ, ເມືອງ, ຊຽງ, ຂວາງ, ກັບ, ພໍ່, ຂອງ, ຂ້ອຍ, ມື້, ອື່ນ, ແຕ່, ເຊົ້າ. (ເບິ່ງຄໍາເລົ່ານີ້ ມັນຢູ່ໂດດດ່ຽວ ມັນຈະສົມບູນໃນໂຕມັນເອງ ແລະລ້ວນແຕ່ເປັນພາສາລາວ ການຂຽນທີ່ເຫັນນັ້ນ ລ້ວນແຕ່ສະກົດຕາມສຽງ ຂອງພາສາລາວທີ່ເວົ້າອອກມາ ເປັນທາງການແທ້ໆ ເມື່ອນໍາເອົາຄໍາເລົ່ານີ້ ມາປະກອບກັນເຂົ້າເປັນປະໂຫຍກຈະໄດ້ດັ່ງນີ້, ຂ້ອຍຊິໄປເມືອງຊຽງຂວາງກັບພໍ່ຂອງຂ້ອຍມື້ອື່ນແຕ່ເຊົ້າ (ໄດ້ຄໍາເວົ້າປະໂຫຍກສົມບູນ) ຄໍາເລົ່ານີ້ເມື່ອເຫັນຮູບແລ້ວ ຈະຮູ້ໂລດວ່າ ມັນສື່ຄວາມໝາຍຫຍັງ ເປັນຄໍາທີ່ສົມບູນໃນຕົວຂອງມັນ ຄືພາສາລາວ ເປັນຄໍາດ່ຽວໆ ຈະມີຄວາມສົມບູນໃນຕົວຂອງມັນ ຫາກເວົ້າທາງໜຶ່ງ ກໍກ່າວວ່າເປັນຄໍາເວົ້່າທີ່ບໍຣິສຸດ ເຕັມຄວາມໝາຍໃນຕົວຂອງມັນເອງ ແລະຖືວ່າເປັນການຂຽນຕາມເຄົ້າສຽງເຊັ່ນກັນ.

ຂ. ໃນຄໍາເວົ້າຕ່າງປະເທດ ຈໍາເປັນຕ້ອງຂຽນຕາມເຄົ້າສຽງຂອງມັນ ການຂຽນຕາມເຄົ້າ ບາງຄໍາຕ້ອງການອັກສອນພິເສດປະກອບການຂຽນ, ບາງຄໍາຕ້ອງການການສະກົດພິເສດ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ປະສົມປະເສ (ປົນກັນ) ກັບຄໍາໃນສຽງທີ່ຄ້າຍຄຽງກັນ ເຊັ່ນ

ຕົວຢ່າງຄໍາໃນປະໂຫຍກນີ້:
- ການເວລາບອກເຖິງການກະທໍາບາງສ່ວນຂອງມະນຸດ ຫາກເຮົາມີຄວາມມຸ້ງຫວັງທໍາສິ່ງນັ້ນໃຫ້ສໍາເລັດ ຕ້ອງສ້າງຄວາມຊອບທໍາຢ່າງເໝາະສົມ ບໍ່ແມ່ນຊິກະການໝາຍໄວ້ຊື່ໆແລ້ວບໍ່ເຮັດບໍ່ທໍາຫຍັງຈັກດີ້.


(ໃນຄຳເວົ້າເທິງນີ້ມີມີຄວາມຄືກັນ ຂຽນແບບນີ້ກໍໃຊ້ໄດ້ ແຕ່ມັນບໍ່ແຍກຄວາມແຕກຕ່າງໃຫ້ຜູ້ອ່ານ ຮູ້ໄດ້ວ່າຄໍາເລົ່ານີ້ແຕກຕ່າງກັນຈັ່ງໃດ ມີຄວາມໝາຍຈັ່ງໃດ ເຊັ່ນ) - ກາລເວລາບອກເຖິງກາຣກະທໍາບາງສ່ວນຂອງມະນຸສຍ໌ ຫາກເຮົາມີຄວາມມຸ້ງຫວັງທໍາສິ່ງນັ້ນໃຫ້ສໍາເຣັດ ຕ້ອງສ້າງຄວາມຊອບທັມຢ່າງເໝາະສົມ ບໍ່ແມ່ນຊິກະການໝາຍໄວ້ຊື່ໆແລ້ວບໍ່ເຮັດບໍ່ທໍາຫຍັງຈັກດີ້, (ເຮົາຈະເຫັນຄວາມແຕກຕ່າງຢ່າງຈະແຈ້ງວ່າ) ກາລ (ໝາຍເຖິງເວລາ) ກາຣ (ໝາຍເຖິງວຽກງານ), ການ (ໝາຍເຖິງກໍານົດ ຫຼືຂີດໝາຍໄວ້) ນອກຈາກນັ້ນ ຍັງມີຄໍາໃນພາສາອື່ນໆໃນພາສາລາວຄາດວ່າ ມີຈໍານວນ 70 ສ່ວນຮ້ອຍ ຂອງຄໍາເວົ້າໃນພາສາລາວ.

- ຄໍາຕົວຢ່າງເທິງນັ້ນ ຕ້ອງການຂຽນຕາມແບບສະກົດພິເສດ (ເຄົ້າສຽງບໍ່ຕ້ອງການອັກສອນພິເສດກໍໄດ້ ເພາະໃຊ້ອັກສອນທີ່ມີ 27 ໂຕເທົ່ານັ້ນ ພຽງແຕ່ສະກົດພິເສດຕາມເຄົ້າກະພໍ), ສະກົດຕາມເຄົ້າມີຄວາມຄໍາຄັນແນວໃດ ? ຕົວຢ່າງຄໍາໜຶ່ງວ່າ
1. ພະບາດເຈົ້າສະເຫວີຍໂພດຍາມແລງ, ຊົງສະບາຍສຸກບໍ່ມີໄພຕ້ອງ ເນົາໃນຫ້ອງບັນທົມຫຼັບນິດທະເນັ່ງ ສຽງເຊັງໆມ່ວນແມ້ງນົນຕີເສບກ່ອມບັນເລງ.
ກ. ຫາກເຮົາບໍ່ຮູ້ຊັບ ຄໍາວ່າ ສະເຫວີຍໂພດ (ອາດໝາຍເຖິງສະເຫວີຍຫຼາຍເກີນກໍານົດ ຄວນທີ່ເຂົ້າໃຈວ່າ ສເວີຍໂພຊນ໌-ອັນໝາຍເຖິງໂພຊະນາການ) ຫາກເຂົ້າໃຈຕາມການຂຽນ ຕາມສຽງວ່າສະເຫວີຍໂພດ(ກິນໂພດ-ກິນຫຼາຍ) ມັນຊິໄປເຮັດໃຫ້ຜູ້ບໍ່ຮູ້ວ່າ ເອ້.....ກິນໂພດປານນີ້ ຄືວ່າສະບາຍທ້ອງລະ ທັງບັນທົມ(ນອນ)ສະບາຍສຸກເສີຍໆໆ ບໍ່ມີຫຍັງເກີດຂຶ້ນ.....(ນີ້ແລ້ວຄືຄວາມຈໍາເປັນຕ້ອງຂຽນຕາມເຄົ້າ) ຫາກເຮົາບໍ່ສົນໃຈຊິພັດທະນາວິຊາການ ບໍ່ຈໍາເປັນຂຽນຕາມເຄົ້າກໍໄດ້ ແຕ່ຄວາມຮູ້ຈະບໍ່ຖືກພັດທະນາໄດ້ ເພາະມັນຈະວົນໆໆວາຍຢູ່ແຕ່ຄໍາເວົ້າ ຫຼັກໄວຍາກອນຢູ່ຊໍ້າໆຊາກ ວັນນະຄະດີ ອື່ນໆໆ ວິຊາການອື່ນກໍບໍ່ຖືກພັດທະນາ ຫຼືພັດທະນາແລ້ວກໍບໍ່ສາມາດຈະຂະຫຍາຍຕົວໄດ້ເພາະມັນຂ້ອງໆໆໆໆຢູ່ດັ່ງທີ່ເຫັນ)

2. ອັນທີ່ຍົກຕົວຢ່າງມານີ້ເປັນພຽງເລັກໆໆນ້ອຍໆໃນຄໍາ ທີ່ເຮົາມີອັກສອນສະກົດຢູ່ ບາງຄໍາໃນພາສາອື່ນທີ່ປົນໃນພາສາລາວຕ້ອງການອັກສອນອື່ນ ຈໍານ 14 ຕົວ ທີ່ຂາດຫາຍໄປ ຍິ່ງມີຄວາມຫຍຸ້ງຍາກໜັກກວ່ານີ້ອີກ (ຍົກຕົວຢ່າງຂຽນໃຫ້ເຫັນຮູບບໍ່ໄດ້ ເພາະບໍ່ມີອັກສອນຂຽນປະກອບ ແຕ່ພໍຍົກໃຫ້ເຫັນຮອຍຈັ່ງຊີ້)

ກ. ຕົວຢ່າງວ່າ ກົດໝາຍຂອງເຮົາ ອາດບໍ່ສາມາດເປັນກົດໝາຍທີ່ດີໄດ້ ເພາະສັງຄົມເຮົາບໍ່ໄດ້ປະຕິບັດຕາມກົດໝາຍ, ຫາກເຮົາບໍ່ໄດ້ທໍາຕາມກົດໝາຍ ມັນກໍກົດໜ່ວງທ່ວງ ດຶງຄວາມຈະເລີນຂອງບ້ານເມືອງໄດ້ (ກົດ-ກົຕ ແລະກົຕໝາຍ) ຂຽນຕ່າງກັນຍ່ອມມີຄວາມໝາຍຕ່າງກັນແລ.